Studybot answer

Question asked by: PlatAm - 5 months ago

Maak een oefenexamen van de volgende tekst: Skills lab
Inleiding
Normatieve professionaliteit
= in vraag stellen waarom we wat doen
Wordt sterk benvloedt door de heersende waarden en normen binnen de samenleving
Continu voorwerp van ethische discussies met betrokkenen, collegas en beleidsmakers
Je kan een situatie bekijken vanuit verschillende perspectieven
Waar we veel aan hechten is afhankelijk van:
o Plaats
o Tijd
o Voorgeschiedenis
o Eigen waarden en normen
o Persoonlijke ervaringen
De heersende waarden en normen zijn constant in evolutie, onder invloed van:
o Historische factoren
o Religieuze factoren
priesters mogen in Belgi niet trouwen
o Politieke factoren
Gaza Palestina
o Economische factoren
o Sociale factoren
1kindbeleid in China
o Crisisfactoren
o Wetenschappelijke en technische factoren
GAS-boete
gemeentelijke administratieve straffen
Per gemeente worden er bepaalde regels en straffen opgelegd
Ethische reflectie? Wat zijn de voordelen van deze boetes, wat is het effect ervan,?
Normatieve professionaliteit bij de jeugdprofessional
het is als jeugdprofessional belangrijk om:
Voortduren in vraag te stellen wat een goede interventie is
Kritisch kijken naar het eigen handelen
Het handelen voortdurend toetsten aan een realiteit die in verandering is
Zich bewust zijn dat waarden en normen kunnen verschillen van context tot context


Vertrouwen is de basis
is een essentieel uitgangspunt
Kleine stappen zetten om het vertrouwen op te bouwen
Deontologische richtlijnen zijn van essentieel belang om die vertrouwensrelatie alle kansen te geven en te beschermen
Deontologisch perspectief
biedt een denkkader voor hoe we moeten handelen als jeugdprofessional
Niet enkel vertrekken vanuit gedragsregels, maar we moeten ook oog hebben voor wat de jeugdprofessional kan doen (discretionaire ruimte)
Belangrijk om jouw perspectief te delen en deze ook te beargumenteren
Waarom-vraag blijven stellen om de regels blindelings te kunnen toe te passen
Gedragsregels
deze bieden:
Houvast: wat moet je doen bij twijfel?
o Opletten: niet elke situatie staat letterlijk beschreven in een deontologische code
Beveiliging: werkveld wordt ingedekt door wetten en regels
o Je kan verwijzen naar geldende afspraken
Kwaliteitsbewaking voor de betrokkenen
o Zo weet je dat hij/zij in goede handen is

Hoofdstuk 1: Ethisch kader
Moraal en ethiek
Moraal
= intutiever
o Je mag niet liegen
Ethiek
= een leer, je gaat er bewuster mee om
o In vraag stellen of het verantwoord is dat ik heb gelogen en waarom
Ethische reflectie wordt hier een stuk onderdrukt
Moraal Ethiek
- Waarden en normen - Expliciteren van morele standpunten en keuzes
= uitleggen en dieper erop in gaan
- Intutief, op basis van ons geweten - Theoretisch studie van de moraal
- Opgebouwd en gevolueerd door socialisatie en trial and error - Argumenteren om keuzes te legitimeren
- Persoonlijk en professioneel referentiekader - Het in vraag stellen van ons referentiekader
- Morele gedragscode - Het in vraag stellen van gedragsregels
De moderne ethiek wordt ingedeeld in verschillende stromingen
Verwisselbaarheidsgedachte
= onderzoeken of het wel rechtvaardig is
Niet handelen uit eigen belang
Nooit zelf oordelen
Proberen zo gelijk mogelijk te zijn
o Elk kind krijgt het groeipakket, maar op basis van de belangen en verwisselbaar zijn er bepaalde kinderen die nood hebben aan een bijkomende zorgtoeslag
Rechtvaardigheidstheorien
Consequentialisme
= kijken naar wat de uitkomst is
Handeling probeer je te evalueren op de best mogelijke uitkomst
o De handeling is dus goed als die de best mogelijke of minst schadelijke gevolgen oplevert
Utilitarisme van Bentham
= inschatten wat de pros en contras zijn
Utiliteitscalculus
= afwegen of een handeling proportioneel meer voordeel dan schade heeft
Kritiek op utilitarisme
procesdenken: oplossing door meer evenwaardige belangen
Ethiek van de opportuniteit
het consequentialisme hanteert een hirarchische orde van 3 soorten belangen:
o Algemeen belang
belang van iedereen
o Welbegrepen eigenbelang
belang van anderen op lange termijn
o Egostische eigenbelang
eigen genot op korte termijn
Zolang de gevolgen maar goed zijn maken de daden die ertoe geleid hebben niet uit
Deontologie
kijkt vooral naar de achterliggende intenties en is gericht op principes
Moraal Ethiek Principes
- Iets wat we persoonlijk belangrijk vinden - Concrete gedragsregels die een waarde of principe in de praktijk omzet - Waarden met prioriteit
- Wat we als waardevol zien - Richtlijn om sociaal wenselijk met elkaar om te gaan - Niet te bediscussiren
- Een overtuiging die we hebben - Wat we als normaal zien - Fundamentele waarden

Categorisch imperatief van Kant
durf te denken: sapere aude
Gebaseerd op universele principes waaraan we ons moeten houden
Plicht die je aan jezelf oplegt en waaraan je je uit eigen beweging en ongedwongen houdt
o Heteronome plichten
worden door anderen bepaald, opgelegd of afgedwongen en waaraan we ons gaan houden omdat we schrik hebben voor de sanctie of de beloning
Ik rij 30 en geen 40 omdat ik geen boete wil hebben
3 principes van Kant
o Handel alleen volgens die stelregel waardoor je tegelijkertijd kunt verlangen dat het een universele wet wordt
Universaliseerbaarheidstest
als we handelen moeten we nadenken wat er zou gebeuren als iedereen op dezelfde manier zou handelen
o Handel zo alsof de maxime van jouw handeling door jouw wil tot algemene natuurwet moest worden
Belang van rationaliteit
Streven naar gelijkheid door onvervreemdbare rechten
o Handel zodanig dat je de mensheid, zowel de persoon van jezelf als in die van elk ander, altijd tegelijk als doel beschouwt en nooit louter als middel
Respect tonen voor het rationele vermogen van anderen
Nooit anderen gebruiken als middel
Consequentialisme en deontologie
Consequentialisme Deontologie
- Bentham - Kant
- Empiristen - Rationalisten
- Worden: het goede krijgt vorm in relatie tot elkaar - Zijn: universaliseerbare principes
- Metafoor: ingenieur - Metafoor: rechter
- Belofte kan je breken als dit een beter resultaat oplevert - Belofte kan nooit gebroken worden
- Handelen en niet handelen zijn gelijk aan elkaar - Goede intenties zijn gelijk aan goede handelingen
= welzijn bevorderen, focus = streven naar rechtvaardigheid

Critici: het consequentialisme heeft als risico dat minderheden opgeofferd kunnen worden ten voordele van het algemeen belang
o Vertrekt ook vanuit medemenselijkheid



Doctrine van het dubbele effect
hoe gaan beide stromingen om met handelen en niet-handelen bij ethische dilemmas
Ethisch principe
Wanneer we handelen volgens een plicht, zijn we niet verantwoordelijk voor het veroorzaken of overtreden van een andere plicht
Onderscheid tussen directe en indirecte gevolgen van een handeling
Trolleyprobleem
het trolleyprobleem vraagt of je 1 iemand zou opofferen of 5

Situatie 1: de hendel overhalen waardoor 1 werknemer sterft in plaats van 5personen?
o Consequentialisten: ja
o Deontologen: neen of ja vanuit de doctrine
Handeling is er om 5 personen te redden, het onvoldoende neveneffect is dat er iemand sterft
Situatie 2: iemand van de brug gooien om de tram te blokkeren?
o Consequentialisten: ja
o Deontologen: neen
Kunnen niet het ethisch principe gebruiken om te handelen en te gaan verantwoorden je gaat heel bewust iemand zijn leven opofferen
Deugdenethiek
legt de evaluatie niet bij de handeling, maar bij de handelende persoon
Ethiek wordt bepaald door personen die streven naar deugdelijkheid
Focus ligt op de telos (het doel) van ons handelen
o Hangt sterk samen met het consequentialisme
Elk individu bevindt zich in een uniek, particuliere situatie met eigen belangen, drijfveren, angsten en hoop
Fundamentele waarden/principes die we onderscheiden als we de samenleving willen nastreven
o De wil om te leren
o De durf om te twijfelen
o De durf om te wikken en wegen
o De durf om kritisch te kijken naar het eigen handelen

Wat is een deugd?
goede eigenschap van een individu
- Vriendelijkheid, behulpzaam, zorgzaam, enthousiast,
Schuld en schaamte: de ontwikkeling van het geweten
Schuld: bepaalde normen en waarden die je in strijd met je geweten gaat handelen
Schaamte: moment dat de groep gaat reageren/oordelen over iets dat je verkeerd hebt gedaan
Heinz-dilemma


Feministische kritiek op het model van Kohlberg
Mist zorg en relationele houding tov anderen
Ethisch handelen is veel complexer dan wat Kohlberg doet uitschijnen
Focus op welk soort persoon ben ik en wil ik zien ipv hoe ik moet handelen
Zorg als basisrecht
zorgethiek is complementair aan theorien van sociale rechtvaardigheid
- Focus op 4 dimensies van zorg

Van rechtvaardigheid naar sociale rechtvaardigheid
principes dienen om herverdeling binnen de samenleving te organiseren
Contract die individuen aangaan met elkaar met het oog op het algemeen belang
Rechtvaardige verdeling van primaire sociale goederen
rechten en vrijheden, kansen en mogelijkheden, welvaart en inkomen, macht en gezag
Vertrekken van gelijkheid maar leven in samenleving die gekenmerkt is door ongelijkheid
Sluier van onwetendheid
metaforische blinddoek waarmee je de samenleving mag herverdelen, maar je weet niet wat jouw sociale positie is
Maximum-principe
Rechtvaardigheidsprincipe
1. Iedereen heeft gelijke en maximale vrijheid mits die verenigbaar is met de gelijke vrijheid voor anderen
2. Principes van rechtvaardige uitzondering
difference principle
Martha Nussbaum
Basis van sociale zekerheidsystemen en andere vormen van herverdeling in onze samenleving
Kritiek op de algemeenheid van Rawls principe
houdt geen rekening met primaire natuurlijke goederen zoals gezondheid, intelligentie en talenten
Menselijke vermogens
1. Leven en levensduur
in staat zijn een leven van normale lengte te leiden
2. Fysieke gezondheid
in staat zijn om een goede gezondheid te hebben
3. Fysieke integriteit
in staat zijn vrij te bewegen, te leven zonder geweld
4. Bewustzijn, verbeelding en gedachten
in staat zijn deze te gebruiken, in te zetten, onderwijs te genieten
5. Emoties
in staat zijn te kunnen hechten aan dingen en mensen
6. Praktisch redeneren
in staat zijn tot een voorstelling van het goede en kritische reflectie over de eigen levensplanning
7. Sociale banden
in staat zijn met anderen te leven en deel te nemen aan sociale interactie, op een evenwaardige manier
8. Andere wezens
in staat zijn met dieren, planten, natuur te leven en ervoor te zorgen
9. Spelen
in staat zijn te lachen, spelen, recreren
10. Controle over je omgeving
in staat zijn tot politieke participatie, arbeid en bezit
Relativering als bedreiging voor de ethiek
Valkuilen
o Doorgeschoten relativisme
onze moraal wordt altijd bepaald door tijd en context en is dus relatief
o Nadruk op universele principes kan leiden tot dogmatisme en wereldvreemdheid

















Hoofdstuk 2: Belang van beroepsethiek
Technische en normatieve beroepsprofessionals

Technische professional gaat nadenken hoe hij een interventie moet aanpakken, welke methodieken,
Normatieve: gaat over enerzijds het juiste doen, maar ook doe ik het goede het in vraag stellen van handelen (waarom, hoe ga ik bepaalde problemen bekijken?, )
o Interventies in vraag stellen
o Goede argumentatie houdt rekening met verschillende perspectieven
Waardengericht beroep
o Rechtvaardigheid
o Zoeken naar verandering voor zowel kind/jongere als context

Normatieve professionaliteit als eretitel
Goede interventie wordt benvloedt door heersende waarden en normen in de samenleving.
Continue voorwerp van ethische discussies met:
o Betrokkenen
o Collegas
o Beleidsmakers
Open end proces
visie op goede interventies evolueren steeds en zijn een continu voorwerp van maatschappelijk debat.
Evenwicht tussen relativisme en dogmatisme
Samen door het moeras
Geen tegenstelling tussen normatief en technisch (beheersing)
Er zijn sociale problemen die technisch benaderd kunnen worden
high grounds (oplossingen die wetenschappelijk onderbouwd zijn)
o Kunnen we oplossen via bewezen kennis en technieken
Er zijn sociale problemen die niet technisch benaderd kunnen worden
swampy lowlands (metafoor voor de sociale problemen die je niet technisch kan benaderen omdat het zo moeilijk is)
o Kan niet technisch opgelost worden omdat de oplossing niet past
o Professional moet reframen
o Een weg door het moeras vereist nieuwsgierigheid, alertheid en de bereidheid om risicos te nemen
Normatieve professionaliteit als leerproces
Moeten we blijven openstaan voor twijfel, verwarring en onzekerheid.
Het omgaan met deze problemen is een permanent en kwetsbaar proces.
Kunneman onderscheidt 3 componenten
o Morele reflexiviteit: bewust worden van en stilstaan bij morele vragen en dilemmas.
o Moreel leren: Leerproces.
o Moreel inzicht
Communicatieve rationaliteit als basis voor een beroepsethisch dialoog
Leerproces
bereid zijn om in dialoog te gaan over de waarden en normen, achterliggend aan onze interventies.
Voortdurend kritische reflectie op de eigen opstelling en op de manier waarop die het handelen stuurt
ethische argumenten geven voor keuzes en handelingen
Een communicatieve dialoog gaat over luisteren, begrip van een probleem en de argumenten en een bereidheid om de eigen overtuigingen desgewenst aan te passen
Orintatie in de breedte
De objectieve wereld
o Feiten
o De context
Helikopterperspectief: we overschouwen alle betrokken partijen en hun belangen
Vanuit het consequentialisme: afwegen schade en voordeel
Als dan - argumenten
o Belangen van betrokken partijen: op korte en lange termijn, eigen belang en het algemeen belang






Objectieve wereld

Orintatie in de hoogte
Intersubjectieve wereld
o Principes
o Normen
o Regels
o Wetten
Gebaseerd op het juiste
Vertrekt vanuit de deontologie.
We zouden moeten argumenten.
Intersubjectieve wereld






Orintatie in de diepte
Vertrekt vanuit betrokkenheid
Zorgethisch perspectief (deugdenethiek)
Jeugdprofessional staan met hun voeten in de aarde
o Kennen hun belanghebbende
o Kennen de context
o Herkennen onrechtvaardigheden
Practice wisdom
Richtinggevende waarden binnen het domein waarin je aan de slag bent
Subjectieve wereld

Geldigheid en tegensprekelijkheid
We gebruiken dus verschillende soorten argumenten bij het innemen van een standpunt.
Verschillende soorten argumenten maken aanspraak op een andere geldigheid.
o Objectieve argumenten streven naar waarheid en feitelijkheid
o Intersubjectieve argumenten streven naar rechtvaardigheid of juistheid.
o Subjectieve argumenten streven naar waarachtigheid of authenticiteit
Beroepsethisch kompas
Middel om je weg te zoeken in het moeras
Het is geen checklist die leidt naar een oplossing. Het is eigen aan ethische problemen dat er geen oplossing is, of beter: dat er meerdere oplossingen zijn.
Hulpmiddel om tot een integer, beroepsethisch standpunt te komen
Uitnodiging om met anderen over dit standpunt in dialoog te gaan.



Hoofdstuk 3: Discretieplicht, ambtsgeheim en beroepsgeheim
Discretieplicht en ambtsgeheim
verplichting om bij het uitoefenen van een functie of een ambt geen gegevens vrij te geven aan anderen dan diegenen die gerechtigd zijn er kennis van te nemen
Iemand die niet in jouw organisatie werkt, heeft geen recht naar kennis
o Je mag geen fabrieksgeheimen doorgeven
Discretieplicht geldt voor alle info die niet bedoeld is om bekend te worden gemaakt buiten de dienst of organisatie
Juridisch kader
Discretieplicht is niet terug te brengen tot 1 wettelijke bepaling
Gemeenschappelijke noemer voor allerhande verplichtingen
o Deontologische code
o Arbeidsreglement
o Contractuele overeenkomst
Meeste werknemers hebben een deontologische code of een arbeidsreglement
Contractuele discretieplicht
het absolute minimum
Werknemers - Iedereen met arbeidsovereenkomst
Ambtenaren - Ambtsgeheim
afhankelijk van statuut aangevuld in andere wetgeving
- Deontologische codes voor JP
Zelfstandigen - In dienstverlenend beroepen via deontologische code of contractuele discretieplicht
Stagiairs en vrijwilligers - Veelal contractuele discretieplicht via stage- of vrijwilligersovereenkomst
Spreekplicht
Discretieplicht is niet gelijk aan zwijgplicht
niet strafwettelijke plicht tot discretie
Minder krachtig en biedt geen garantie voor vertrouwelijkheid
Enkele verplichtingen tot spreken verbonden aan discretieplicht
o Interne rapportageplicht over info die belangrijk is voor het functioneren van de organisatie
o Spreekplicht bij bewijsvoering in het rechtssysteem
o Integriteit en/of veiligheid kom in gedrang
Discretie als deugd voor jeugdprofessional
in het voordeel van de organisatie
Geen noodzakelijk vertrouwen garanderen naar de clint
Je kan dit ruimer gaan invullen dan enkel de wettelijke erkenning ervan
Deugd in 4 vormen (Venmans)
Bescheidenheid
niet overdrijven, dramatiseren
o Je blijft bij het verhaal van de persoon zelf, niet gaan focussen op iemand anders zijn verhaal
Niet toegeven aan nieuwsgierigheid
uit respect voor privacy
o Opletten dat je niet te snel/ver gaat over de informatie van iemand
Niet doorvertellen
je mag wel dingen vertellen maar je moet anoniem blijven, niet te gedetailleerd gaan,
Watchfull waiting
wachten tot de persoon zelf iets zegt
o Snel de neiging om dingen te ondernemen, terwijl watchfull waiting staat om op het gemak dingen te overwegen of in gesprek te gaan met kind/jongere
Discretionaire ruimte
ruimte die de professional krijgt of neemt om binnen de grenzen van de wet goed te handelen
Bepaalde mate van bevoegdheid en autonomie binnen een beroep
Doel van de discretionaire ruimte
Zinvol handelen
Goed doen voor het kind/jongere en zijn context
Soms de regels naar de hand zetten om op maat van de clint te werken
Creatief handelen, bewust en onbewust


Beroepsgeheim: zwijgplicht als basis voor vertrouwen
beroepen die verband houden met het algemeen belang, waarbij een vertrouwensrelatie noodzakelijk is voor de uitoefening van dat beroep
Verzekert een geheimhoudingsplicht en maakt verantwoordelijkheid mogelijk
Beschermt altijd twee belangen die met elkaar verbonden zijn
o Privaat belang (individueel)
garantie binnen een asymmetrische machtsverhouding
o Algemeen belang
beroepsgeheim biedt een bescherming voor het uitoefenen van een kwaliteitsvolle hulpverlening
Voor personen met een noodzakelijke vertrouwensfunctie
Wanneer een sector onder het beroepsgeheim valt, valt ook iedereen die actief is in deze sector onder het beroepsgeheim
Toevertrouwde geheim
alles wat uitdrukkelijk of stilzwijgend aan de JP wordt toevertrouwd door de betrokkene zelf, derden,
Geanonimiseerde informatie
valt niet onder het beroepsgeheim indien echt niet kan afgeleid worden over wie het gaat
Rechtstoestand
Semiprofessionele staat
o Personen die een politiek mandaat uitoefenen
o Vrijwilligers
o Stagiairs
telt ook ten opzichte van supervisor of stagebegeleider
Privpersonen
o Pleegouders
Beroepsgeheim: schending
er wordt toch info bekendgemaakt dat onder het beroepsgeheim valt
Wordt pas vervolgd als:
o Bewezen wordt dat drager beroepsgeheim info bekendmaakte aan derden
o Bewezen wordt dat die bekendmaking opzettelijk gebeurde
Bekendmaking wordt ruim genterpreteerd
bevestiging van bepaalde info is een schending van beroepsgeheim
Als het niet opzettelijk is, dan is er geen sprake van schending van het beroepsgeheim
De intentie om goed te doen of niet te schaden, is geen rechtvaardiging van de schending van beroepsgeheim en dus irrelevant
Zwaarste straf
breuk of stevige deuk in de vertrouwensrelatie

Beroepsgeheim: absolute interpretatie
Bij cases met een tragische afloop wordt meer dan eens gewezen op het gebrek aan informatiedeling
o Belangrijk om te beseffen dat dit extreme gevallen zijn
Opletten met zwart-wit tegenstelling over de zwijgplicht waarbij alle gradaties verdwijnen
Het gevaar is dat men vanuit enkele uitzonderingen de regel die noodzakelijk is voor vertrouwen onderuit haalt
Enkele uitbreidingen:
o Artikel 458 bis
kindermishandeling
o Artikel 458 ter
intrafamiliaal geweld, radicalisering en terrorismedreiging
Beroepsgeheim en/of discretieplicht


Hoofdstuk 4: Privacy: alom bekend, weinig bemind?
The right to be let alone
1890: Amerikaanse juristen
o Start voor een juridisering van het begrip privacy
o Strikter onderscheid tussen publieke en private sfeer
Publieke: kan en mag geweten worden
Privleven, je persoonlijke levenssfeer
hetgeen dat enkel tot jezelf behoort
Privacy als fundamentele vrijheid
bescherming tegen bemoeienis, dwang en machtsmisbruik van anderen
Vrijheid is het principe van privacy
Horizontaal: tussen burgers onderling
Verticaal: tussen overheid, maatschappelijke instellingen, organisaties en burgers
Negatieve invulling van vrijheid
afwezigheid van ongewilde anderen in de persoonlijke levenssfeer
Kant omschrijft vrijheid als:
o Handelingsvrijheid
o Autonomie
Negatieve en positieve vrijheid
de twee invullingen van vrijheid staan niet los van elkaar
Negatieve vrijheid Positieve vrijheid
- Betreft een afwezigheid
- Betekent eigen keuzes kunnen maken
- Vrij zijn van bemoeienis in je mening - Betreft een aanwezigheid
- Voldoende keuzemogelijkheden hebben
- Vrij zijn om eigen zinvolle keuzes te maken
Geen waardeoordeel over vrijheid maar er is een afwezigheid van dwang Op een goede doordachte manier keuzes maken

Positieve vrijheid is een gradatie hoger dan het negatieve
Grenzen aan vrijheid
combinatie van negatieve en positieve vrijheid als basis voor autonome burgers die eigen genformeerde beslissingen nemen
Democratie: meerderheid bepaalt wat er gebeurt, volk heeft inbreng,
Vrije meningsuiting
bij wet verboden om discriminerende uitspraken te doen of uitspraken die aanzetten tot haat, geweld of segregatie
Op het moment dat je schade veroorzaakt bij iemand anders, dan spreekt men van geen vrijheid
Schadebeginsel: je vrijheid wordt begrensd door de vrijheid van een ander
Vrijheid kent zijn limieten ten aanzien van een ander
Criteria om af te wegen of vrijheden moeten opgegeven worden
Finaliteit
hoe komt het, is het relevant voor het doel dat je wil nastreven
Proportionaliteit
is de maatregel in verhouding met wat er wordt opgelegd en het doel dat je wil bereiken
Subsidiariteit
zijn er eventueel minder ingrijpende maatregelen dan degene die nu voorgesteld worden
Privacy als mensenrecht en grondrecht
EVRM en IVRK
Eerbiediging van zijn privleven, gezinsleven, huis en zijn briefwisseling
Geen inneming van enig openbaar gezag is toegestaan
Mensenrechten zit in de orintatie in de hoogte
Mensenrechten en vrijheid
Fundamenteel recht
zetten sterk in op het beschermen van privacy, ongelijk behandelen,
o Recht op non-discriminatie
o Recht op privacy
o Vrijheid hebben om te stemmen
Sociaal economisch, culturele en collectieve rechten
samenleving kunnen vorm geven
o Recht op onderwijs
Subjectief recht Objectief recht
- UVRM
- EVRM
- Internationaal gewoonte recht - Concrete wetgeving in het land
Geen juridische zeggingskracht
Recht om aanspraak te doen, maar het is niet afdwingbaar Als je recht op privacy geschonden wordt, kan je hiervoor strafbaar vervolgd worden doordat het in de grondwet staat

Maatschappelijke ontwikkelingen leiden ertoe dat we soms een stuk van onze privacy moeten opgeven in het algemeen belang
Privacy: much ado about nothing
Online geven we heel veel persoonsgegevens weg
Wat met onze privacvrijheid?
de handel in persoonsgegevens is een nieuw en niet zelden verontrustend verdienmodel
Recht op intimiteit
essentieel voor onze identiteit en zijn een onderdeel van onze sociale interacties


Relativering van privacy
IK (besta niet zonder privacy)
o We bepalen zelf wat we openbaar maken
o We verbergen sowieso dingen voor elkaar
HEB (fouten gemaakt die anderen niet mogen weten)
o Iedereen doet wel eens iets mis
o Wat fout is hangt af van tijd en context
NIETS (is veilig in de handen van de overheid)
o We hebben niets te verbergen voor de overheid, instellingen of bedrijven
o Naef te denken dat onze gegevens veilig zijn
TE (vaak worden data voor andere doeleinden gebruikt)
o Function creep: technologie die ingezet wordt voor iets anders dan ze ontwikkeld is
Privacy is privacyvrijheid
essentieel om maatschappelijke diversiteit en pluralisme te hebben in onze samenleving: het geeft ons controle en invulling van vrijheid
Informationele privacy: informatie van de persoonlijke levenssfeer en het beslissingsrecht om deze info te verspreiden of niet
Communicatieve of relationele privacy: communicatievrijheid en geheim
Fysieke en psychische privacy
Zelfbepaling of individuele autonomie: ons eigen levenspad
Hoe kan je als jeugdprofessional werken rond privacy?
kinderen en jongeren hebben recht om een gesprek te weigeren, recht om emoties voor zich te houden, aandacht voor fysieke en psychische privacy
Het tijdperk van big data
jouw gegevens vormen een digitaal profiel
o Iedere website, iedere categorie waar je ooit op klikte, de muziek waar je naar luisterde, apps dat je gebruikt, emails dat je hebt verstuurd,
Met doel om te verkopen aan de hand van gerichte reclame
Data-economie als uitdaging voor privacy
opkomst van het internet en de toenemende digitalisering, doen de scheidingslijn tussen publieke en private vervagen
Digitale wereld: culture of exposure
Digitale netwerk rondom ons is veel complexer en ondoorgrondelijker dan het klassieke internet



Juridisch kader rond gegevenswerking
GDPR als nieuwe impuls voor privacybescherming
general data protection regulation
Ruim toepassingsebied
o Grote bedrijven: Google, Facebook,
o Overheidsdiensten
o Werkveld
o Jeugdbeweging
Meer handhaving in EU
Beginselen van gegevensverwerking
1. De verwerking moet rechtmatig, behoorlijk en transparant zijn
Legaliteit en legitimiteit
bv. camera, besparingsmaatregelen
o Legaliteit
als het in de wet staat en dus legaal
o Legitimiteit
geldige ethisch verantwoorde manier, maatschappelijk gedragen
Ethische rechtvaardiging gaat over finaliteit
Ondubbelzinnige toestemming van de betrokkenen
privacy is een strikt individueel recht
In een duidelijke taal genformeerd worden
o Informed consent of genformeerde toestemming
Privacy is een individueel recht, de toestemming moet dus duidelijk zijn

2. De finaliteit moet duidelijk zijn
Wel omschreven gerechtvaardigd doel
Mag niet gebruikt worden voor een ander doel
Doel mag niet wijzigen
anders opnieuw toestemming vragen
Moment dat je toestemming geeft om jouw gegevens te verwerken met een bepaald doel, mag dit niet plots gewijzigd worden
3. Het moet proportioneel zijn
Nooit meer dan nodig
Moet juist zijn
Recht op toegang tot persoonlijke data, op verbetering en verwijdering
4. Er is een opslagbeperking
Nooit langer bewaren dan nodig
meestal 10 jaar
Vernietigen van data
5. Principe van integriteit
eerlijk, betrouwbaar en oprecht handelen
Algemene verantwoordingsplicht
Voldoende veilig met data omgaan
Regels GDPR volgen
Bereid zijn om verantwoording af te leggen
6. Principe van vertrouwelijkheid
Doorgeven aan derden is verboden
tenzij er toestemming is gegeven
Rechten en plichten
Datasubject: persoon wiens gegevens worden verwerkt
o Meer en meer genformeerd (bv. cookies)
o Recht op toegang: recht op dossier
= ethisch verantwoordelijkheid rond rapportage
o Recht tot bezwaar en verzet
intrekken van toestemming moet even gemakkelijk zijn als het geven ervan
Privacy als standaardinstelling waarbij gegevensbescherming centraal staat
Principieel verwerkingsverbod
vertrouwelijke gegevens die volgens de GDPR gezien wordt als Special Categories of privacygevoelige informatie waaruit volgens karakteristieken kunnen worden afgeleid:
o Raciale of etnische afkomst
o Politieke opvattingen
o Religieuze of levensbeschouwelijke overtuigingen
o Lidmaatschap van een vakbond
o Genetische gegevens
o Biometrische gegevens
vingerafdruk, gezichtsherkenning, iris
o Gegevens over gezondheid
o Gegevens seksueel gedrag of seksuele orintatie
Waarom? Als dergelijke info over iedereen zomaar beschikbaar zou zijn voor iedereen zou dit een risico zijn tot discriminatie
Verboden tenzij het noodzakelijk is
o Op gebied van arbeidsrecht
o Vitale belangen van de betrokkenen of andere natuurlijke personen te beschermen
o Wetens gewichtige redenen van algemeen belang
o Doeleinden van preventieve of arbeidsgeneeskunde




Genformeerde toestemming
Toestemming is niet hetzelfde als instemming
o Toestemming: letterlijk en duidelijk zeggen dat je de toestemming geeft om de gegevens te verwerken
Actief engagement
Duidelijk onderbouwd waarom iemand ja zegt of neen zegt
Ja, ik heb het uitgelegd aan het gezin en ze geven toestemming dat ze het ok vinden
o Instemming: passief akkoord, geen verzet
Akkoord gaan, bijna stilzwijgen
Ja, ik heb het uitgelegd aan het gezin, maar ze hebben geen verzet dus zal het wel ok zijn
Criteria:
o Voorafgaand: er kan geen toestemming gevraagd worden achteraf
o Vrij: niet gedwongen worden, vrij zijn om je toestemming in te trekken
o Specifiek: duidelijk zijn over welke info het gaat
o Uitdrukkelijk: het mag niet louter gaan over stilzwijgen of geen verzet tonen
Negociated consent
onderhandelende toestemming die dynamisch en wederkerig is
o Bij geinformeerde toestemming ga je in dialoog gaan om de kwaliteit in de hulpverlening te verbeteren
Privacy in de media
Elke identificatie van slachtoffers van seksueel geweld is bij wet verboden
Elke identificatie van een minderjarige die onder een maatregel van de jeugdrechter valt, is bij wet verboden
Handelings- en wilsbekwaamheid
als iemand handelingsonbekwaam is, dan geldt de toestemming niet
Handelingsonbekwaamheid
ben jij geschikt om je rechten en plichten zelfstandig uit te voeren
o Vanaf mensen met een beperking meerderjarig is, dan kunnen ze handelingsbekwaam zijn
Wilsbekwaamheid
toetsen of iemand op dat moment de informatie kan begrijpen en/of verwerken
o Kan iemand de gevolgen inschatten of niet?
Grenzen aan autonomie
mag een JP handelingen stellen tegen de wil van de belanghebbenden wanneer hij/zij een nadelige beslissing neemt?
Autonomie als negatieve vrijheid
Autonomie positief invullen, als competentie

Moet een belanghebbenden altijd over alle informatie beslissen?
Therapeutische exceptie: dokters kunnen uitzonderlijk informatie achterhouden voor de patint als de informatie de patint kan schaden
Agogische exceptie: tijdelijk beslissen om bepaalde informatie niet mee te delen in het belang van het welzijn van de belanghebbenden of zijn omgeving
Andere onderbouwde wetten
Recht op afbeelding
streven naar een positieve beeldvorming van kinderen en jongeren en hun context
Toestemming voor het nemen van de foto/video
Toestemming voor het publiceren van de foto/video
Onderscheid tussen:
o Gerichte/niet gerichte afbeeldingen
o Afbeeldingen nemen op publieke plaatsen/in besloten kringen
Bewakingscamera wetgeving
aanwezigheid van een bewakingscamera moet steeds kenbaar zijn
Proportioneel: staat de camera in verhouding tot de privacy van de personen?
Subsidariteit: zijn er geen minder ingrijpende middelen?
Uitzondering: vermoeden van misdrijf
3 types plaatsen die bepalen wat er mag gebeuren met de beelden
o Niet besloten
o Besloten en publiek toegankelijk
o Besloten en niet publiek toegankelijk
Toezichtskapitalisme als bedreiging voor privacy
Data-economie: onze persoonsgegevens zijn kostbaar goed
Wat is het gevolg? Digitale profielen over wie we zijn en wat we doen
We zijn allemaal afhankelijk van technologie en het internet
Het einde van privacy?
bij het genereren van digitale profielen, zetten wij in op de kwantiteit van gegeven
The hiding strategy
niemand weet wat er allemaal erachter zit
Bij het ontstaan van de digitale wereld werden we niet genformeerd over het feit dat we onze persoonlijke data uitwisselden voor diensten
Evolutie van Google
Begon als een academische tool, maar ging over naar een advertentiemachine
o 1 van de grote spelers in de data-economie
Gebruiker evolueerde van klant naar product
o Adverteerders werden de klanten
Cookies en trackingcookies
Cookies: hulpmiddel die de taalinstellingen, onze locatie, aanmeldgegevens onthouden
Trackingcookies: zelfde functionaliteit van cookies maar ze volgen de gebruiker op het internet
Hoe gaat het in zijn werk?
je bezoekt een website backstage wordt jouw gegevens aangeboden aan adverteerders via principe van Real Time Biding je gegevens worden verkocht aan een adverteerder die jou content op maat aanbiedt
o Er wordt in feite geboden om advertenties voor jouw aan te bieden
Flocks
op basis van jouw surfgedrag wordt je opgedeeld in bepaalde categorie
Gezinnen met jonge kinderen
o Websites over opvoeding, speelgoed, onderwijs
Fashionistas
o Websites over mode, kleiding, accessoires, skincare
Reizigers
o Websites voor vliegtuigtickets, vakantiebestemmingen, hotels
Het toezichtskapitalisme
verdienmodel gebaseerd op datahandel en is gericht op observatie, monitoring en controle
Registratie van en controle via persoonsgegevens wordt gaandeweg meer genormaliseerd
META verkoopt technisch gezien geen gegevens
o Strikt genomen worden je data zorgvuldig bewaard
o Jouw gegevens leveren macht aan diegene die deze gegevens verzamelen en analyseren
GDPR als tegengewicht?
1e beperking: GDPR = EU
internationaal stellen we nog veel inbreuken op privacy vast
2e beperking: GDPR is niet van toepassing op geanonimiseerde data
o Persoonsgegevens die bedrijven verzamelen moeten wel voldoen aan de GDPR dus:
Veilig bewaard
Transparantie over wat, waar, wie, hoe, waarom
3e beperking: GDPR is vooral gericht op de verwerking van gegevens en veel minder op het verzamelen van gegevens





De impact van toezichtskapitalisme en digitale profilering
Toegenomen bewustwording rond digitale profilering en het toezichtskapitalisme kan leiden tot:
o Panoptisch effect: mensen doen aan zelfcensuur en zelfdisciplinering
o Chilling effect: situatis waarbij mensen hun rechten niet meer durven op te nemen
The WALL
Verslavend systeem: doelloos scrollen
Filterbubbel: spiraal van fake news
Onze digitale identiteit is niet meer dynamisch, we verbreden onze denkkaders niet meer
Waarom is dit belangrijk voor een jeugdprofessional?
Internet schotelt ons voor wat het denkt dat we willen zien en we zien enkel nog wat het internet wil dat we zien
Er kunnen behoeften worden gecreerd die er niet waren of die zelfs lijnrecht ingaan tegen eigen belangen
Wat kan een jeugdprofessional doen?
Mensen mediawijs maken, bewust maken van privacy
Binnen eigen organisatie bewust omgaan met privacy
Kritisch kijken naar bedrijven en overheden en ijveren voor beter privacy
. De oefenexamen moet geschreven zijn in de Nederlandse taal. Onderin staan de antwoorden. Het aantal vragen dat het oefenexamen moet bevatten is onbeperkt.

Report answer