Studybot answer

Question asked by: saarroekeloos - 2 years ago

Question

Maak een oefenexamen van de volgende tekst: CRIMINALITEITS- EN VEILIGHEIDSBELEID
Wat is het criminaliteitsbeleid?
= strafrechtelijk beleid-> criminaliteitsbeleid en strafrechtelijk beleid worden vaak als synoniemen beschouwd maar het strafrechtelijk beleid heeft te maken met de 2 oudere doelstellingen en het criminaliteitsbeleid is een uitbreiding van die doelen
Oude doelstellingen (Strafrechtelijk beleid)
Handhaven van openbare orde (politiediensten hebben altijd die bevoegdheid gehad)
Oplossen van misdrijven (incl. berechting en bestraffing van daders)
=> Men komt tot de conclusie dat de toepassing van strafrecht niet voldoende is om criminaliteit te kunnen voorkomen-> criminaliteitsbeleid moet ook proberen om de onveiligheidsgevoelens van mensen te verlagen
Nieuwe doelstellingen van criminaliteitsbeleid
Voorkomen van criminaliteit
Oplossen van maatschappelijke problemen
Bejegening van slachtoffers: bestaat uit het verlenen van opvang, informatie en bijstand aan de slachtoffers
(+ Herstel van schade en inperken van angstgevoelens)
Definitie van criminaliteitsbeleid (Raad van Europa, 1983): belangrijke definitie!!!
Alle strafrechtelijke en niet-strafrechtelijke maatregelen om de samenleving te beschermen tegen criminaliteit, om het lot van daders te bepalen en om de rechten van slachtoffers te waarborgen

Fasen en actoren van het criminaliteitsbeleid:
1) Criminalisering van bepaalde gedragingen
2) Identificatie van beleidsprioriteiten inzake criminaliteit
3) Opsporing van criminaliteit
4) Vervolging
5) Berechting
6) Tenuitvoerlegging

7) Ondersteuning en nazorg van slachtoffers
8) Herstelrecht
9) Preventie van criminaliteit
1) Vooral door de kamer van volksvertegenwoordigers en senaat maar ook de koning. Provincies en gemeenten hebben ook wetgevende bevoegdheden, ze kunnen bepaalde overtredingen van hun reglement opleggen dus ze hebben de macht om deze overtredingen toe te voegen aan hun reglement. Criminalisering definieert wat is crimineel?
2) Deze fase word vaak verwaarloosd maar volgens prof wel belangrijk: leggen prioriteiten op die alle lagere instanties moeten aan gehoorzamen
3) Fase vooral in de handen van de politie: gaat om het opsporen van verdachte feiten maar ook het aanhouden, verhoren, hier gebeurd ook als het nodig is een forensisch onderzoek, politie kan beslissen bepaalde zaken te seponeren (als bvb verdachte onbekend blijft), politie belangrijke functie bij handhaving openbare orde
4) Fase begint bij inschrijving pv bij het parket en eindigt bij afhandeling van de gerechtelijke procedure of na de uitspraak van de rechter, gebeurd vaak dat OM op een of andere manier een pv afsluit
5) Gaat om het werk van de verschillende rechtbanken die hier in Belgie zijn: 3 grote types-> politierechtbank: lichtere strafzaken, overtredingen, onopzettelijke slagen en verwondingen+ correctionele rechtbank: uitspraken over ernstige strafbare feiten, diefstal, oplichting, fraude+ hof van assisen: ernstigste misdrijven, vooral zaken zoals moord, doodslag, zedendelicten (ook volksjury betrokken naast de rechters, krijgt altijd veel aandacht van de media maar deze processen gebeuren eig niet zo vaak) belangrijk: een deel van deze functie namelijk de vervolging en berechting ligt ook bij de gemeentelijke administratie, zij kunnen een sanctie opleggen (meestal een boete), voor kleine misdrijven maar ook niet zo kleine zoals winkeldiefstal die parket enz meestal zouden seponeren omdat zij niet de capaciteit hebben lichtere vormen te bestrijden
6) Uitvoering van de straf: OM heeft de bevoegdheid om de straffen uit te voeren
7) Justitiehuizen spelen hier een belangrijke rol, ze ondersteunen vooral de slachtoffers tijdens een gerechtelijke procedure, ook voor de nazorg gaat het niet alleen om da justitiehuizen -> slachtofferhulp maar ook daders krijgen hulp tijdens hun gevangenisverblijf of na hun vrijlating krijgen ze ondersteuning (vb. drugsprobleem)
8) Ontwikkeling herstelrecht: deze ontwikkeling word in het volgend college besproken-> ontwikkeling leidde tot bemiddeling tss slachtoffers en daden maar ook bvb gezinsconferenties kregen een erkenning in het strafrechtsysteem, in Belgi zijn er 2 VZWs die deze strafrechtbemiddeling gaan aanbieden: Vlaanderen= Moderator, Franstalig en Duitstalig Belgi= Mdiante
9) Realisatie dat preventie ook door de scholen en gezinnen word gedaan en dat dit een zeer belangrijke rol speelt bij de preventie van criminaliteit
Al deze instanties zijn betrokken bij het criminaliteitsbeleid
Van criminaliteit- naar integraal veiligheidsbeleid:
Vandaag is criminaliteitsbeleid een deel geworden van een nog breder beleid-> integraal veiligheidsbeleid
Verschuiving in meerdere landen vanaf einde jaren 1980
o Mijlpalen in Belgi: Pinksterplan I en II (1990-92), Krachtlijnen voor een federaal Veiligheidsprogramma (1995), Federaal Veiligheids- en Detentieplan (2000) Kadernotas Integrale Veiligheid (2004, 2016 en 2022)
Integrale veiligheid en veiligheidsketen
Doelstellingen van criminaliteitsbeleid + verminderen van de subjectieve onveiligheid en de overlast en verhogen van de leefbaarheid
Criminele + niet-criminele bronnen van onveiligheid (heeft dus ook te maken met preventie van rampen, brandweerdiensten spelen hier een belangrijke rol)
Stappenplan: informatie, analyse, actie + evaluatie

Duidelijke stellingen in KIV 2016:
Deze doelstellingen zijn duidelijk geformuleerd in de voorlaatste kadernota van 2016:
o Een integrale veiligheidszorg streeft ernaar zoveel mogelijk aspecten van een veiligheidsfenomeen in het beleid en de aanpak te betrekken en dit gespreid
over de diverse schakels van de veiligheidsketen: preventie, repressie en
nazorg ten aanzien van het slachtoffer en van de dader.
o Een integraal veiligheidsbeleid beperkt zich niet tot de strafrechtsketen en de strafrechtshandhaving, maar kiest ook voor een bestuurlijke handhaving van zowel overlast veroorzakende gedragingen en lichtere vormen van criminaliteit als georganiseerde misdaadfenomenen.
o Een beleid van integrale veiligheidszorg streeft er bovendien naar om, waar mogelijk, via sociaal en individueel preventieve maatregelen en hulpverlening, in te werken op de structurele- en individuele oorzaken van criminaliteit en onveiligheid. Een integraal veiligheidsbeleid richt zich zowel naar de subjectieve- als naar de objectieve onveiligheid (Geens & Jambon, 2016, p. 8). (.)

Ketenbenadering:
Als men kijkt naar de Nederlandse teksten maakt men een verschil tss 5 ketenen van het veiligheidsbeleid, intussen in de laatste Belgische documenten rond veiligheid is er sprake van 3 ketenen (preventie, repressie en nazorg)
1) Proactie: heeft te maken met het nemen van maatregelen om de structurele oorzaken van criminaliteit en onveiligheid te reduceren (vb. fabriek sluiten om veiligheid van buurtbewoners te verhogen)
2) Preventie: heeft te maken met voorkomen van directe oorzaken en beperken van gevolgen van eventuele inbreuk, gaat meer over maatregelen op korte termijn die makkelijke kunnen ingevoerd worden (in Belgi niet heel duidelijk verschil tss proactie en preventie)
3) Preparatie: heeft te maken met het nemen van maatregelen die een goede reactie op een kritieke gebeurtenis mogelijk maken, hier gaat het vooral om investering in alle nodige technologische middelen en in de infrastructuur, gaat ook om goede opleiding van de politie en andere veiligheidsdiensten, politie en brandweer moeten regelmatig oefenen zodat ze precies weten hoe ze moeten reageren als er iets gebeurd
4) Repressie: enige fase die verwijst naar de strafrechtsbedeling, verwijst naar oude restrictieve conceptualisering van strafrechtsbedeling
5) Nazorg: gebeurd deels door instellingen van strafrechtsbedeling zoals een justitiehuis, maar ook in de handen van veel andere entiteiten/ diensten van de overheid zoals VZWs

Veiligheidsbeleid is ook gentegreerd:
Gentegreerd = gecordineerd-> gaat om steeds breder beleidsdomein waar steeds meer actoren bij betrokken zijn
Verticale cordinatie tussen verschillende beleidsniveaus: moet gebeuren tss versch beleidsniveaus, rekening houden met wat beslist word op internationaal en Europees niveau
Horizontaal: cordinatie tussen verschillende overheidsdiensten
o Nationaal veiligheidsplan (NVP) concretiseert doelstellingen voor politie en justitie (cordinatie tss politie en justitie
o Groeiende cordinatierol voor steden en gemeenten omdat steeds meer diensten betrokken zijn bij uitvoering van veiligheidsbeleid
Groeiende rol private actoren: in laatste 2 kadernotas wordt benadrukt dat gezinnen en bedrijven ook verantwoordelijk zijn voor hun eigen veiligheid, zichzelf beschermen, grote bedrijven hebben ook hun eigen veiligheidsdiensten-> Private sector is sterk gegroeid: meer dan 20 miljoen werken wereldwijd in de private veiligheidssector (sommige landen zijn er meer mensen die in deze sector werken dan bij de politie)
o Bedrijven, private veiligheidssector en burger zelf

Cascade van veiligheidsplannen in Belgi:
(Sinds 2021 Nationale Veiligheidsstrategie, die ook externe veiligheid dekt)
(Interne) Veiligheidsplannen:
o Federaal Veiligheids- en Detentieplan 2000 en KIVs 2004, 2016 en 2022
Nationaal veiligheidsplannen (NVP) van politie-> organiseert de samenwerking van politie en justitie
o 2004, 2008, 2016 en 2022
Nationaal politioneel veiligheidsbeeld (+ Veiligheidsmonitor )
Zonale veiligheidsplannen: op niveau van politiezones
Lokale integrale veiligheidsplannen: voor grote steden
Arrondissementele veiligheidsplannen

Criminaliteitsbeleid ondergeschikt aan veiligheidsbeleid:
Intussen word het criminaliteitsbeleid als een onderdeel van het veiligheidsbeleid beschouwd
Kadernotas Integrale Veiligheid (2016)
o Het strafrechtelijk beleid van de minister van Justitie () de politieplannen (het nationaal veiligheidsplan (NVP), het zonaal veiligheidsplan (ZVP), en eventueel het lokaal veiligheidsplan (LVP)) en het veiligheidsplan van het Brusselse Gewest, vormen in die zin allen een afgeleide van de Kadernota en dienen zich conceptueel en qua prioritaire veiligheidsfenomenen maximaal te orinteren naar de KIV (KIV, 2016, p. 7).
Dienst voor het Strafrechtelijke Beleid (DSB) van Ministerie van Justitie (z.d):
o Deze definitie laat toe ruimer te kijken dan louter de in de strafwet strafbaar gestelde gedragingen. Het omvat het gehele veld van de veiligheidsketen: zowel de algemeen preventieve aanpak als de maatschappelijke beschermingsfactoren, en strekt zich tevens uit over de domeinen van de penologie (sanctionering van daders) en de victimologie (bejegening van slachtoffers)
o De Dienst beoogt een integrale en gentegreerde strafrechtelijke beleidsvoering, als onderdeel van het integraal veiligheidsbeleid van de federale regering

Concluderende opmerkingen:
Vooruitgang t.a.v. strafrechtelijk beleid, maar gebrekkige toepassing in Belgi:
o Gebrekkige conceptualisering van veiligheid
o Te vele plannen
o Moeilijke cordinatie
o Te weinig monitoring en evaluatie
Veiligheidsbeleid is een mooi idee maar moeilijk te realiseren, heeft te maken met het feit dat in Belgi soms te veel plannen worden voorgesteld en t feit dat het gaat om steeds een breder beleidsdomein waar veel actoren bij betrokken zijn, moeilijk om al deze actoren samen te brengen, men praat veel van veiligheid maar men heeft eig geen van deze plannen heel duidelijk gezegd wat veiligheid is (in laatste kadernota heeft men 6 belangen gedentificeerd die men wil beschermen vb. fysieke veiligheid van burgers-> men zegt niet exact wat veiligheid is), men bespreekt ook dat er een evaluatie zal gebeuren maar eig onafh evaluatie van veiligheidsbeleid is nooit gebeurd
Fundamentele kritiek door sommige academici (vb. Van Swaaningen, 2001, Zedner, 2007):
o Repressie achteraf vervangen door risicojustitie vooraf: niet ied is blij met deze uitbreiding van criminaliteitsbeleid, critici zeggen dat men de logica van het strafrecht heeft veranderd, strafrecht per definitie reactief in gang schieten nadat een misdrijf is gebeurd in tegensteling probeert veiligheidsbeleid criminaliteit vooral te voorkomen, risicos verbonden met vb discriminatie bepaalde groepen, mensen die lijken gevaarlijk te zijn
POLITIE
INLEIDING
Wat is de politie?:
Politie = overheidsdienst met geweldsmonopolie
Twee traditionele kerntaken:
1. Handhaving van openbare orde en veiligheid
2. Opsporen en onderzoeken van strafbare feiten
Nieuwe, bijkomende taken, o.a.:
1. Directe hulpverlening: politie biedt eerste hulp aan aan slachtoffers
2. Signaleren en adviseren: soms ook preventieve taken vb. ze gaan langs bij slachtoffers van inbraken en geven advies over hoe ze hun huis beter zouden beschermen
Grote variatie in verhouding tussen de activiteiten en de structuur van de politie
In het verleden waren er veel samenlevingen zonder politie of justitie
o Wel veel andere vormen van sociale controle en die bestaan nog bij ons: >> policing
o Police: verwijst naar bepaalde overheidsdienst of private politiediensten
o Policing: verwijst naar activiteiten van complex netwerk van formele en informele publiek die bijdrage leveren aan de realisatie van de politiefunctie (dus burgers spelen ook een belangrijke rol)

Politiemodellen en -bestellen:
Politiemodel = onderliggende politiefilosofie, of cultuur
o Er zijn 4 grote modellen: elk model ontstond als reactie op ander model
o Supranationaal: meerdere nationale politiediensten volgen dezelfde modellen
Politiebestel = interne organisatie van de politie, of structuur
o Nationaal
Elk politiebestel combineert verschillende, soms zelfs concurrerende politiemodellen: nemen meestal inspiratie van meerdere politiemodellen, geen enkel politiemodel word zuiver uitgevoerd, vaak in combinatie met elkaar

POLITIEMODELLEN
Vier hoofdpolitiemodellen:
1. Militair-bureaucratisch-model:
o Voor het eerst toegepast in Napoleontische tijd, maar heropleving in twintigste eeuw
o Hoofddoelstellingen: bewaren van openbare orde + bescherming van politie tegen corruptie en politisering (beleid dus vooral reactief)
o Politie als semimilitaire, hirarchische organisatie om interne discipline te garanderen

2. Lawful policing-model:
o Reactie tegen militair-bureaucratisch model (men merkt dat het eerste model niet genoeg was), tweede helft 19de eeuw
o Hoofddoelstelling: misdaadbestrijding
o Politie als law enforcement agency, dus repressieve aanpak en juridisme

3. Community-oriented policing-model:
o Reactie op grote afstand tussen bevolking en politie in eerdere modellen: proberen de grote afstand tss politie en burgers van eerste 2 modellen te reduceren, goede relatie met het volk staat centraal
o Hoofddoelstellingen: verminderen van angst voor criminaliteit, verbeteren van levenskwaliteit en verbeteren van politiediensten en politielegitimiteit
o Politie is een gedecentraliseerde en niet-gespecialiseerde dienst die proactief voor, en samen met, de bevolking werkt (dus politie werkt voor en met de burgers)

Problem oriented police:
o Geen apart model: variant op community-oriented-policing
Idee ontwikkeld door Goldstein in 1979
Reactie op dominante means over ends-syndroom van community-oriented policing= bij community-oriented police is er veel aandacht voor manier van werken van de politie maar wat precies de politie moet bereiken was soms onduidelijk, hier zegt het dat politie door interactie met bevolking de problemen moet ontdekken en dan moet de politie deze problemen aanpakken
o Nadruk op eindproduct van politiewerk; oplossen van problemen van burgers
4. Public-private policing-model:
o Gegroeid in privsector, benvloedt toenemend openbare politie
o Hoofddoelstellingen: harm reduction, kosten-efficintie en klanttevredenheid: Private veiligheidsactoren werken vaak met een economische logica namelijk zij willen zo hard mogelijk de kosten onder controle houden, ze kijken naar criminaliteit via we gaan alleen reactie geven aan die misdrijvend die echt voor ons een probleem zijn vb winkeldiefstal zouden ze accepteren want als ze harder optreden zouden ze mss klanten verliezen
o Men werkt proactief om zoveel mogelijk incidenten te vermijden
Pragmatische en opportunistische relatie met strafrecht + risico management

POLITIEBESTELLEN
Types politiebestellen:
Essentile karakteristieken van nationale politiebestellen

Typologie van politiebestellen, in functie van aantal korpsen/aantal types van korpsen

Grote variatie tss landen

Drie types Politiebestellen in (West-)Europa:
1. Historisch ontstane politiebestellen
o Frankrijk, Itali, Portugal, en Spanje
2. Territoriaal ingedeelde politiebestellen
o Belgi, Duitsland, Zwitserland, en Engeland en Wales
3. Eenheidspolitie
o Denemarken, Finland, Nederland, Schotland, Zweden, en Noorwegen

Franse politiebestel:
Gendarmerie en nationale politie werken parallel
o Gendarmerie is nationaal verspreid, gecentraliseerd en functioneel gentegreerd militair korps
Focus op ordehandhaving
o Politie is ook nationaal verspreid, gecentraliseerd en functioneel gentegreerd
Sinds 1800 Prfecture de Paris
Sinds 1966 zijn opnieuw autonome gemeentelijke korpsen in grote steden ontstaan
322 politieambtenaren per 100,000 inwoners in 2018 (Eurostat)

Belgische politiebestel:
Gentegreerde politie, na hervorming van 98 is het Belgisch bestel gestructureerd op twee niveaus
o Federaal niveau: federale politie per gerechtelijk arrondissement
o Lokaal niveau: 183 politiezones
Meest gedecentraliseerde bestel in Europa
Ministers van Binnenlandse Zaken en Justitie zijn bevoegd
o Lokale politiezones staan onder toezicht van burgemeester of politiecollege
411 politieambtenaren per 100,000 inwoners in 2019 (Eurostat)

Duitse politiebestel:
Semi-gedecentraliseerd politiebestel
o Autonome politiedienst (Landespolizei) in elke deelstaat
Landespolizei heeft gentegreerde bevoegdheden
o Schtzpolizei
o Kriminalpolizei
Twee federale politiediensten
o Bundespolizei (voormalige grenspolitie)
o Bundeskriminalamt
298 politieambtenaren per 100,000 inwoners in 2019 (Eurostat)

Politiebestel in Engeland en Wales:
41 county korpsen + Metropolitan Police, en City of London Police
o Elk korps heeft eigen overheid
o Korpschefs rapporteren aan Home Office en lokale politieautoriteit
Vijf niet-territoriale politiediensten
o Belangrijkste is National Crime Agency
212 politieambtenaren per 100,000 inwoners in 2019 (Eurostat)

Nederlandse politiebestel:
Lange evolutie van gedecentraliseerd bestel naar nationale politie
o Bestaat uit 10 regionale eenheden, n landelijke eenheid, n Politiedienstencentrum en n Politieacademie
www.youtube.com/watch?v=rygFdzuIsXk
Nationale politie werkt onder gezag van nieuwe ministerie van Veiligheid en Justitie
o Op lokaal niveau driehoeksafspraken met burgemeester en officier van justitie
292 politieambtenaren per 100,000 inwoners in 2019 (Eurostat)

Historisch ontstane politiebestellen zijn minder efficint:

Veel meer personeel nodig dan de andere 2 modellen
CONCLUSIE
Criminaliteitsbeleid bestaat uit alle strafrechtelijke en niet-strafrechtelijke maatregelen om de samenleving te beschermen tegen criminaliteit, om het lot van daders te bepalen en om de rechten van slachtoffers te waarborgen
Verbreding van doelstellingen in huidige veiligheidsbeleid
Vier hoofdpolitiemodellen (cultuur): (a) militair-bureaucratisch model, (b) lawful policing model, (c) community-oriented policing model, (d) public-private policing model
o Community-oriented policing model is vandaag de dag dominant, maar public-private policing model wordt steeds belangrijker
Nog grote verschillen in politiebestellen (structuur)
o Historisch ontstane politiebestellen
o Territoriaal ingedeelde politiebestellen
o Eenheidspolitie

MAAK MEERKEUZEVRAGEN. De oefenexamen moet geschreven zijn in de Nederlandse taal. Onderin staan de antwoorden. Het aantal vragen dat het oefenexamen moet bevatten is 10.