Studybot answer

Question asked by: oxytje - 2 years ago

Question

Maak een oefenexamen van de volgende tekst: H6 de stem van de burger
Onderdeel actua:
Vlaamse regeringsformatie
Raketcoalitie: N-VA, Vooruit, CD & V
Formateur: Matthias Diependaele (N-VA)
Schatting : akkoord in september => strategisch voor lokale verkiezingen
Dit weten we al:
1. Begrotingsevenwicht tegen 2027 (N-VA: besparen Vooruit, CD & V: investeren)
2. Onderwijs: boetes voor stoute ouders (N-VA Vooruit, CD & V)
o Ethisch links-rechts
3. Klimaat: afzwakken renovatieplicht (N-VA: ja Vooruit: nee)
Federale regeringsformatie
Poging tot Arizona: N-VA, Vooruit, CD&V, MR, Les engags
Formateur: Bart de Wever
Mislukt => MR Vooruit
George-Louis Bouchez (MR): niet akkoord meerwaardebelasting
Bart de Wever gaf opdracht terug aan koning
Federale formatie
Aanstelling Maxime prvot (Les engags) tot bemiddelaar
o taak: 5 arizona partijen samenbrengen zodat Bart de Wever taak als formateur terug kan opnemen
maar! Geen eenvoudige opdracht
ideologische kloof vooruit mr
wantrouwen tussen Bouchez Rousseau en Bouchez Bart de Wever
start campagne lokale verkiezingen => nu ruzies vermijden
Bart de Wever: burgemeester Antwerpen
Rousseau: burgemeester Sint-Niklaas
Bij de buren
Waals gewest: PS, Mr, Ecolo
Franstalige gemeenschap: MR, Les engags

Stemrecht of stemplicht
Belgi => representatieve democratie
Stemrecht
= electorale participatie (=meedoen aan verkiezing)
Voorwaarden:
Belgische nationaliteit
18 jaar op dag van verkiezingen (behalve Europese verkiezingen =>16 jaar)
Ingeschreven in bevolkingsregister van gemeente v/h kiesgebied
Niet uitgesloten zijn door criminele feiten
Niet onbekwaam verklaard zijn
Leeftijdsgrens is in 2022 aangepast voor Europese verkiezingen naar 16 jaar
in tegenstelling tot andere landen:
Geen stemrecht maar stemplicht
Burger = verplicht om op te dagen (sinds 1893)
Artikel 62 van grondwet= stemming is verplicht & geheim
In theorie: sancties voor wie niet komt
o Berisping/boete van max 55 euro
o In 15 jaar 4x niet stemmen: kiesverbod van 10 jaar (cadeau?)
In praktijk: parketten vervolgen niet, het blijft ongestraft (ze hebben andere prioriteiten)
Maar! Wel boete voor voorzitters & bijzitters van kies- en telbureaus die niet komen (250-1600 euro)
Stemming= geheim => geen controle of er geldig gestemd werd
Opkomstplicht i.p.v. stemplicht
Vlaams parlement in 2021: keurt ontwerp van decreet over hervorming v/d kieswetgeving goed
Enkel opkomstplicht voor: regionale, federale en Europese verkiezingen
Niet meer voor lokale verkiezingen
Vaak: hevige discussie over stemrecht stemplicht
Opkomstplicht: is de facto aan het verdwijnen: steeds meer mensen blijven thuis ipv blanco te stemmen
De helft van de mensen zouden niet meer altijd stemmen de andere helft wel nog als de opkomstplicht wordt afgeschaft
Wat zou er gebeuren als opkomstplicht zou verdwijnen?
Dan is er geen sprake meer v/d correcte representatie, de jongsten, oudsten, en laagopgeleiden zullen thuis blijven dus de politiek heeft minder aandacht voor hun noden
Afschaffing van opkomstplicht zou wel gevolgen hebben voor manier waarop politieke partijen de kiescampagne benaderen
Bij stemplicht: partijen proberen kiezers weg te halen bij ideologische concurrenten (Bart de wever tom van grieken)
Bij stemrecht: vooral vaste kiezers aan zich binden => inzetten op eigen stokpaardjes
Argumenten pro opkomstplicht Argumenten contra opkomstplicht
Het is een burgerplicht Iedereen moet een keuze hebben
Representatie van het volledige volk Dom om boetes uit te delen

Belgisch kiesrecht
1) Cijnskiesrecht
o Bij ontstaan Belgi
o Alleen mannelijke burgers
o 25+
o Bepaalde hoeveelheid belasting of cijns betalen =>enkel rijke mannen
o Eerst 1% toen cijns werd verlaagd was het 2%
2) Algemeen meervoudig stemrecht voor mannen
o Alle Belgische mannen (25+)
o Ten minste 1 stem
o Sommigen 2 of 3 stemmen=> afhankelijk van opleiding, cijns, gezinshoofd
3) Algemeen enkelvoudig stemrecht voor mannen
o Na WOI elke man 1 stem
o 21+
o 1920 => vrouwen konden stemmen voor gemeenteraad
Oorlogsweduwen en moeders van gesneuvelde soldaten voor parlement
4) Algemeen enkelvoudig stemrecht
o Vrouwen: alle niveaus
o Vanaf 18 jaar
o Kiesrecht voor EU-burgers voor Europese verkiezingen
o Kiesrecht voor lokale verkiezingen (gemeenteraadsverkiezingen) indien 5 jaar in Belgi
o Niet-belgen en niet-EU: gemeenteraad indien 5 jaar (legaal) in Belgi => stemrecht geen opkomstplicht
Geen groot succes: (vermoedelijk omdat) ze moeten verplicht eerst registreren

Belgische kiesstelsel
Belgi => systeem van evenredige vertegenwoordiging
Zetels niet in 1x over hele grondgebied maar binnen een bepaalde kieskring
Soorten verkiezingen
Voor federale verkiezingen
150 volksvertegenwoordigers kiezen binnen 11 kieskringen
5 Vlaamse
5 Waalse
1 Brussel-hoofdstad
Aantal zetels per kieskring o.b.v aantal inwoners
Meer inwoners => meer zetels
Elk parlementslid vertegenwoordigt evenveel burgers
Sommige Waalse kieskringen krijgen meer zetels in verhouding tot inwonersaantal om te vermijden dat ze al te zeer in minderheid komen + aantal zetels kan aangepast worden na volksstelling/census
Voor regionale verkiezingen
124 volksvertegenwoordigers opgedeeld over 6 kieskringen
Lokale verkiezingen
Kieskringen zijn uiteraard kleiner
Verkiezingen voor provincieraad => provinciedistricten (31 (limburg)-36 zetels)
Kieskringen volgen steden/gemeenten (gemeentegrenzen) aantal zetels is afhankelijk van inwoners (7-55 zetels)
Europese verkiezingen
1 kieskring in Vlaanderen iedereen kan dus voor zelfde politici stemmen

Politieke partijen verwerven zetels naargelang stemmen die ze behalen
Systeem van evenredige vertegenwoordigen is evenwel niet absoluut
= Kiesdrempel (5%)
Onderzoek wijst uit dat meeste kiezers in het centrum zitten maar omdat alle centrumpartijen zich verbrand hebben aan macht en zo voor veel kiezers ongeloofwaardig zijn geworden, blijft voor velen alleen VB en PVDA over (extreem)
Ze stemmen eerder uit protest dan overtuiging => groot unserved audience
Kiesdrempel= houdt in dat partijen die minder dan 5% halen niet in het parlement geraken
Waarom die regel? => om ervoor te zorgen dat partijlandschap niet te veel versnipperd
Kleine partijen hebben weinig kans dus er is weinig politieke verandering (nadeel)
Belgische verkiezingen in de praktijk
Legislatuur
Legislatuur= regeerperiode
In Belgi => niet even lang => verkiezingen niet gelijktijdig

In deze tabel: federale, regionale en Europese verkiezingen vallen samen => niet noodzakelijk het geval
Voor 2014: federale legislatuur = 4 jaar
Verlengd tot 5 jaar: samenvallen met Europese verkiezingen
Indien federale regering wordt ontbonden => nieuwe verkiezingen voor restlegislatuur tot aan volgende verkiezingen
Deelstaten kregen bevoegdheid om legislatuur en verkiezingsdatum van verkiezingen zelf te bepalen
Kieslijsten
= opgesteld door partijtop ongeveer 30 dagen voor verkiezingsdatum
Onderzoek: waarom is een parlement vol witte mannen ondemocratisch
1. Wat is formele politieke gelijkheid
o Gelijke toegang tot de politiek zoals stemmen, zich verenigen, opkomen voor belangen
o Als vrouwen meer vrouwen willen moeten ze zelf een inspanning doen
2. Wat stelde men vast in jaren 90
o In het parlement waren er maar 10% vrouwen in de kamer
o Vrouwen hebben bepaalde politieke inzichten die mannen niet hebben (kinderen, abortus)
3. Wat is rele politieke gelijkheid
o Het parlement is een correcte weerspiegeling van de maatschappij => 50/50
Invoering genderquota

2 problemen ingevoerde genderquota
o Het zijn vooral elite vrouwen met een hoge SES van de etnische meerderheid die genderquota diversifieren zich maar op 1 as namelijk geslacht
o Het is niet omdat er vrouwen zijn in het parlement dat ze macht hebben
Oplossingen?
o Besluitvorming wegtrekken uit formele politiek
o Burgers of groepen burgers meer macht geven= deliberatieve democratie
o De politci moeten veel meer inzichten binnenhalen van diverse groepen of minderheden
Vrouwen: lange tijd ondervertegenwoordigd in politiek (wetgevende en uitvoerende lacht)
Genderquota:
Aantal juridische maatregelen
1994: 1/3e op lijst moet van hetzelfde geslacht zijn (1e keer toegepast bij verkiezingen 99) (federale verkiezingen => alle bestuursniveaus)
2002: paritaire samenstelling: evenveel mannen als vrouwen op de lijst
+ plaats 1 & 2 man en vrouw (willekeurige volgorde)
= dubbele genderquota (sinds 2009 voor regionale, federale en europese verkiezingen)
Idee bepaalde partijen: ritssysteem
=plaatsen op hele lijst afwisselend man & vrouw
Toegepast in Walloni en Brussel
Naast genderquota moeten politieke partijen ook rekening houden met:
Leeftijd
Etnische achtergrond
Woonplaats
Socio-economisch profiel
In democratische rechtstaat: kieslijsten= afspiegeling bevolking
Niet altijd evident: bv. Zaak Berger
Verantwoordelijkheid ondervertegenwoordiging ligt deels bij politieke partijen en deels bij kiezers
Politici stellen lijsten op waar er procentueel te weinig mensen op staan van buitenlandse afkomst maar kiezers die beslissen wie wordt verkozen
Om als partij goed te scoren: populaire koppen bovenaan of onderaan op lijst:
Lijsttrekkers/lijstduwers
Soms kunstgrepen om zoveel mogelijk kiezers te halen (vb. VB 2019 dries van langehove)
Raakte als onafhankelijke verkozen
Jean-Marie Dedecker (2024): als onafhankelijke lijsttrekker op N-VA lijst
Voor onafhankelijke als lijsttrekker:
In een kieskring waar je als partij zwakker staat zoals NVA- in West-Vlaanderen kan je sterker worden door een populaire onafhankelijke als lijsttrekker te kiezen >extra stemmen
Tegen onafhankelijke als lijsttrekker
Het is kiezersbedrog
Ongeloofwaardig de lijsttrekker moet de verpersoonlijking van de partij zijn, het wringt als de lijsttrekker geen lid wil worden v/d partij want dit betekend dat hij niet akkoord gaat met het partijprogramma
2 systemen om te bepalen welke kandidaten gekozen worden
Gesloten lijsten:
o Volgorde waarom de kandidaten op de lijst staan, bepaalt wie verkozen wordt
Open lijsten
o Voorkeurstemmen bepalen wie zetel haalt
Belgi: gemengd systeem (voorkeurstemmen en lijststemmen)
3.2.3 verloop van de stemming
Verschillende mogelijkheden om geldig te stemmen:
1) Lijststem: kleuren bolletje bovenaan
o Akkoord met opgegeven volgorde van de partij
2) Voorkeurstem/naamstem: stemmen voor 1 of meerdere kandidaten
o Enkel kandidaten binnen dezelfde lijst
3) Combinatie van lijststem met 1 of meer voorkeurstemmen is ook toegelaten
o Maar lijststem: niet meegerekend in zetelverdeling
Opvolgers= reserve voor als effectieve kandidaat ontslag neemt/overlijdt of minister of staatssecretaris wordt (er komt een zetel vrij)
Bij elke verkiezing: blanco en ongeldige stemmen (circa 6%)
Ongeldig:
Beschadigd biljet
Meer dan 1 partij
Schrijven op biljet
Sinds 1994: introductie digitaal stemmen
Onmogelijk om ongeldig te stemmen
Wel mogelijk om blanco te stemmen
Blanco/ongeldige stemmen: wel geteld, geen rekening mee gehouden

Sinds 2021: nieuwe regels lokale verkiezingen
1) Afschaffing opkomstplicht
2) Verdwijnen lijststem => kiezer meer macht om te bepalen wie verkozen wordt
3) Aanpassing aanduiding burgemeester
o Meeste voorkeurstemmen van grootste partij in coalitie => automatisch burgemeester
4) Lijsttrekker grootste partij: 2 weken tijd om coalitie te vormen
Vermijden voorakkoorden (3/4e van de gemeenten)
In een aantal gemeentes: vorming van stadslijsten (= samenwerking verschillende partijen)
Kritische bedenking vorming stadslijsten duidelijkheid
Verschillende partijen gaan samenwerken terwijl ze ideologisch misschien ver van elkaar staan en dus minder trouw blijven aan hun standpunten
Minder partijen =>minder diversiteit =>minder democratisch
Politieke communicatie
Voor elke verkiezingen => politieke partijen en politici proberen zoveel mogelijk burgers te bereiken en te motiveren om voor hen te stemmen
4 maanden voor verkiezingen: sperperiode= strikte regels rond campagnes en campagne uitgaven
Maximumbudgetten vastgelegd
Regels rond affiches en borden
Commercile spots op radio, tv en in cinema verboden
in die periode leggen traditionele media zichzelf extra regels op
Tv & radio: enkel politici in programmas van nieuwsdienst
Politici en verkiezingskandidaten mogen echter niet meer deelnemen aan amusements- en spelprogrammas
3 kanalen die politici kunnen gebruiken om politieke boodschap te verspreiden
1. Persoonlijk contact
o Voordelen
Krachtige manier om mensen te overtuigen
o Nadelen
Tijdsintensief, klein bereik
2. Massamedia
o Voordelen
Op korte tijd heel veel mensen + veel mogelijkheden om verhaal in de markt te zetten
o Nadelen
Beperkt aantal politici uitgenodigd (tv) + pers kan vragen stellen dat je lastig vindt
3. Sociale media
o Voordelen
In je eigen stijl aanspreken + kiezen aan wie het filmpje getoond wordt
o Nadelen
Overload aan berichten dus is het moeilijk om de aandacht van kiezers te krijgen
Een goede politicus is een kameleon
Een goede politicus is in staat om zich aan te passen aan de verschillende kanalen en toch steeds hetzelfde verhaal te vertellen
Negatieve campagnevoering= het onderuithalen van het verhaal van de tegenstander
In onze huidige politiek => niet alle politieke partijen even snel overgeschakeld naar digitale campagnevoering (groen en cd&v minder snel dan NV-A en VB)
Opmerkelijk => verkiezingscampagnes nog steeds ingezet op affiches (die onderling amper verschillen)
Affiches niet gebruikt om rechtstreekse kiezers te winnen maar als herdenking en herinnering
Kandidaten krijgen boodschap via andere kanalen en worden eraan herinnerd door affiche (creativiteit speelt minder een rol)
Rol sociale media vandaag niet te onderschatten vooral tiktok
Meerwaarde tiktok voor politici of kandidaten
o Veel jonge kiezers zijn op die manier makkelijk te bereiken
Waarin schuilt succes van Dhaese
o Hij maakt heldere, duidelijke filmpjes, hij speelt in op wat populair is (herkenbaar)
Waarom kan tiktok gevaarlijk zijn
o Tiktok brengt heel ongenuanceerde simpele boodschappen, terwijl themas heel complex en genuanceerd zijn, het werkt polarisatie in de hand

. De oefenexamen moet geschreven zijn in de Nederlandse taal. Onderin staan de antwoorden. Het aantal vragen dat het oefenexamen moet bevatten is onbeperkt.