Studybot answer

Question asked by: RoxanneVG - 1 year ago

Question

Maak een oefenexamen van de volgende tekst: Geen nieuw concept:
- Concept literacy
o geheel van vaardigheden die mensen nodig hebben om te kunnen functioneren in bepaalde domeinen
Literacy: mate van lezen en schrijven, als concept: wat zijn de vaardigheden dat mensen nodig hebben om binnen een bepaald domein aan te slag te gaan
- Toepassing op gezondheid sinds jaren 70
o klemtoon op individuele vaardigheden in de context van de gezondheidszorg
medical health literacy
Oorspronkelijk verwees het naar de vaardigheden die binnen de GHZ nodig waren (medical health literacy)
o recenter uitgebreid naar ziektepreventie en gezondheidsbevordering
public health literacy
Tegenwoordig ook bij GEBE en ziektepreventie
Meestal over health literacy = public en medical
Definitie: Health literacy entails a persons knowledge, motivation and competences to access, understand, appraise, and apply health information in order to make judgments and take decisions in everyday life concerning health care, disease prevention and health promotion to maintain or improve quality of life during the life course
Kennis, motivatie en begrip & kunnen toepassen 3 domeinen komen aan bod
3 niveaus van health literacy
Functioneel = basis: lezen, begrijpen
Interactief = in interactie kunnen gaan met arts, apotheker & kritisch durven zijn (problemen aankaarten en klachten aangeven & sociale vaardigheden, hulp durven vragen. Info kunnen opzoeken)
Hoogste niveau = info die je vindt of krijgt: kritisch analyseren en toepassen op eigen GH

3 domeinen in health literacy
- Gezondheidszorg
- Ziektepreventie
- Gezondheidsbevordering
Types gezondheidsvaardigheden
Voorbeelden van vaardigheden in verschillende domeinen
Als je hoofdpijn hebt, pijnstiller nemen en niet naar arts gaan weten wanneer nodig is om naar de arts te gaan
Management van eigen ziekte
Functioneren binnen GHZ: naar welke arts ga ik, hoe maak ik afspraak, formulieren voor verzekering invullen
Preventie: eigen risico inschatten of het nodig is om screenen, vaccinatie
Kenmerken lage health literacy
Mensen met lage health literacy hebben moeite met:
- begrijpen van informatie van zorgverleners
Moeilijkheden met begrijpen van artsen en durven geen uitleg vragen
- begrijpen van schriftelijke gezondheidsinformatie (zoals het begrijpen van folders en uitnodigingen)
- hun weg vinden in gezondheidszorgaanbod (weten niet naar waar ze moeten en hoe het ziektesysteem in elkaar zitten. Ze hebben die basisvaardigheden niet)
- hun weg vinden in ziekteverzekering
- het zelf in handen nemen van hun gezondheid
Health literacy en gezondheidsuitkomst
Lage health literacy = lage therapietrouw meer consultaties zorgsysteem kost meer geld voor overheid
- Gezondheidszorg:
Mensen met lage health literacy:
o vertonen lagere therapietrouw en zijn minder bekwaam tot zelfzorg
o vertonen hogere prevalentie van chronische ziektes
o vertonen 1,5 keer hogere mortaliteit
- Preventie:
Mensen met lage health literacy:
o vertonen minder gezonde levensstijl
o nemen minder vaak deel aan screening
- Gezondheidskosten
Mensen met lage health literacy:
o gebruiken vaak onnodig gezondheidsdiensten wat leidt tot hogere kosten
Conceptueel model health literacy
Kennis om info op te zoeken, begrijpen, naar waarde te schatten binnen de 3 domeinen.
Life cours: health literacy ontwikkelt zich doorheen het leven (hoe meer mee geconfronteerd, hoe meer je je weg gaat vinden)
GH van populatie verbeteren & winsten op populatie niveau (minder zorg gebruiken)
Meer duurzame GEBE hebben
Links: Health literacy wordt benvloed door maatschappij, omgeving, steun uit omgeving & persoonlijke determinanten (leeftijd, geslacht, opleidingsniveau) heeft invloed op de health literacy.
Verschillende types gezondheidsvaardigheden waar we health literacy kunnen toepassen (op elk domein 4 zaken toepassen):

Groeiende erkenning belang health literacy
UN: erkent belang van HL voor bereiken van SDGs (sustainble development Goals = Duurzame ontwikkelings doelen)
WHO:
- verbeteren van HL n van prioriteiten binnen HEALTH 2020 WHO Europe
- HL n van 3 prioriteiten van 9th Global Conference on health promotion, Shanghai 2016
EU: verbeteren van HL is n van prioriteiten binnen Gezondheid voor groei: EU-strategie 2014-2020
Meten van health literacy
Niet makkelijk meetbaar, veel meetinstrumenten bv vragenlijst (survey met 47 vragen die deelaspecten en op 3 domeinen bevraagt)
- Grote variatie aan meetinstrumenten beschikbaar
- European health literacy survey
o Gestandaardiseerd interview: 47 items/vragen
o Meet gezondheidsvaardigheden
Op 3 domeinen (zorg, preventie en gezondheidsbevordering)
4 deelaspecten (capaciteit om gezondheidsinformatie te vinden, begrijpen, evalueren en toepassen)
o Laat indeling toe in 4 groepen: onvoldoende, problematisch, voldoende en excellent
Obv antwoord mensen indelen in 4 groepen
o Gevalideerd in 8000 proefpersonen in 8 landen
Health literacy in de EU (HLS-EU, 2012)
- 47.6% rapporteert beperkte health literacy
o 12% onvoldoende
o 35% problematisch
- nationale verschillen:
28.7% in NL tot 62.1% in BUL
Veel variatie tussen landen
Geel = hoogst Bulgarije en laag Nederland
48% van populatie uit 8 landen heeft lage health literacy = variabel tussen verschillende landen

Grafiek hieronder: zelf gerapporteerde gezondheid

Link tussen health literacy en zelf gerapporteerde GH
Mensen met hoge health literacy schatten zichzelf gezonder (zelfperceptie)

Link met opleidingsniveau
Duidelijk totaal is donkerblauw (alle landen)
Hoe hoger opleidingsniveau hoe hoger health literacy
Gemeten door vragen: dat vraagt geletterdheid en vermogen om vragen te begrijpen (speelt ook rol)
Literacy hangt samen met opleidingsniveau
Weten lage opleidingsniveau lagere health literacy
Health literacy bij Belgische bevolking
- gezondheidsenqute 2018, Belgi (van Sciensano)
- Representatieve steekproef +15 jarigen: 10 000 deelnemers
- Verkorte versie van de HLS-EU-Q
o 6 items representatief voor HLS-EU-Q
o Correlatie met volledige HLS-EU-Q is 0.896
Hoge correlatie tussen de antwoorden op de korte en lange versie (representatieve vragen opgenomen in de korte versie)
Vb. Hoe gemakkelijk of moeilijk is het voor u om:
Te beoordelen wanneer u misschien een tweede medisch advies (van een andere arts) moet inwinnen
Met behulp van de informatie die de arts u geeft een beslissing te nemen over een ziekte?
1=heel moeilijk, 2=tamelijk moeilijk, 3=tamelijk gemakkelijk, 4=heel gemakkelijk, 5=niet van toepassing
Berekening health literacy score op 16
0-8: onvoldoende, 9-12: beperkt, > 12: voldoende
Interpretatie van resultaten:

67% van Belgi goede health literacy
VL & BXL beter tov WAL

Verwachten dat het toeneemt met leeftijd, maar zien dat dat niet zo variabel is
Oudste groep heeft duidelijk lagere health literacy

Link educatieniveau
Health literacy neemt toe met toenemende opleidingsniveau (pos relatie)

Link met GH
Hoe beter de health literacy hoe beter gezondheid
Hogere health literacy zorgt voor betere gezondheid
instrument health literacy bij jongeren

Er waren zeer veel vragen niet van toepassing bij kinderen, als gevolg is er een specifieke ontwikkeld voor kinderen = Health Literacy for School-Aged Childeren (HLSAC)

Health literacy bij Vlaamse jongeren
- HBSC Vlaanderen 2022, N = 19,995
- 1 op 5 jongeren heeft een hoge health literacy
- Meisjes scoren lager dan jongens
- HLSAC: algemene score
o 16,6 % lage health literacy
o 62,3 % matige health literacy
o 19,1 % hoge health literacy
- Jongens hebben een hogere HL dan meisjes (contradictorisch, omdat meisjes vaak gezonder gedrag stellen)
- Sociale gradint
o opleidingsniveau adolescent (2e & 3e graad):
ASO hogere HL dan TSO en BSO
TSO hogere HL dan BSO

- opleidingsniveau ouders:
Jongeren waarvan ouder(s) lang geschoold zijn, hebben hogere health literacy

Hogere health literacy hangt samen met hogere levenstevredenheid en betere zelf-gerapporteerde gezondheid
Verhogen van health literacy
- Binnen sector gezondheid en preventie:
o Screenen voor lage health literacy
o Systemen en processen vereenvoudigen
o Mondelinge en schriftelijke info aanpassen:
Begrijpbaar, geen vakjargon
Gebruik van pictogrammen
Hierbij mensen met lage HL betrekken!
o Voldoende tijd voor consultaties
- Communicatietraining voor professionals
Bv. Dokter die tegen patint praat in vakjargon en dat uitlegt in nog meer vakjaron, pas nadat de patint het een 2e keer vraagt om uit te leggen, legt de dokter het begrijpbaar uit.
- Via educatie en opleidingen
o Opnemen van gezondheid binnen onderwijs voor volwassenen en kinderen en binnen professionele trainingen
o Health literacy trainingen voor kwestbare groepen
Communicatie naar mensen met lage HL, aanpassen aan hun zodat het begrijpbaar is voor hun (bv pictogrammen en geen vakjargon)
Screenen op HL
Verschillen in health literacy kunnen bijdragen tot sociaal-economische verschillen in ervaren gezondheid en gezonde levensstijl
The only inequalities that matter begin in the mind. It is not income levels but differences in mental equipment that keep people apart, breed feelings of inferiority
Sociale kloof in GH wordt gehouden door HL, dus HL verhogen om kloof te verkleinen
. De oefenexamen moet geschreven zijn in de Nederlandse taal. Onderin staan de antwoorden. Het aantal vragen dat het oefenexamen moet bevatten is onbeperkt.