Studybot answer

Question asked by: RoxanneVG - 1 year ago

Question

Maak een oefenexamen van de volgende tekst: Ethiek binnen gezondheidsbevordering
Sterk gelinkt aan gezondheidsbevordering
- Niet vraag gestuurd: gezondheidsbevordering anders dan curatieve zorg. Daar wordt er zorg gevraagd, nu kinderen vragen niet om geen frisdrank te mogen drinken op school.
- Bevorderen van juiste levensstijl, ook bij diegene die dit niet wensen
o Is dit ethisch verantwoord?
o Hoe ver mogen we hierin gaan?
draagvlak aftoetsen
Hoe ver kan overheid gaan met wetten, regels, die als doel hebben om GH van bevolking te verbeteren, maar vrijheid in te perken.
Bevraging burger analyse resultaten rol overheid:

49% + 28% = 77% vindt dat het eerder wel de taak van de overheid is om er voor te zorgen dat u gezond leeft en niet ziek wordt. = groot draagvlak

43% + 50% = 93% vindt dat het de taak is van de overheid om maatregelen te nemen zodat u gezonde keuzes kan maken.

Vlamingen willen wel gezonder eten en meer bewegen (2/3), maar zitten nog te veel. Ze weten vaak niet goe: intention-behavior gap, daar kan beleid van overheid belangrijke rol spelen.
Maatschappelijke aanvaardbaarheid van gezondheidsbevorderende strategien

Resultaten studie
Alcohol consumptie, snacks en roken
4 strategien: beschikbaarheid, portiegrootte, labelen en taksen invoeren.
Meeste draagvlak voor labelen (minst ingrijpende zaken (kan je gewoon negeren en taxen niet)) & meer voor roken dan alcohol en snacks. Meer eens over maatregelen vr roken dan alcohol en snacks.

Kunnen gezondheidsbevorderaard partnerschappen afsluiten met de industrie?
Bv. Coca Cola
Samenwerken met de industrie is niet altijd ethisch verantwoord. Belangrijk om je geloofwaardigheid te behouden, om niet samen te werken met bedrijven zoals Coca cola, die alcohol produceren etc.
Sommige producten kunnen wel, mits je onafhankelijk blijft en de samenwerking duidelijk weergeeft.
Eerder al onderzoekers ontslaan door samenwerking met coca cola, kregen daar veel middelen van.
= conflict of interest
Ethische code sector gezondheidsbevordering en ziektepreventie
Bij leiden van oz en implementatie
Van toepassing op de globale werking rond gezondheidsbevordering en ziektepreventie van organisaties die code ondertekenen:
- Op interventies
- Op partnerschappen:
o Bij voorkeur partners die positieve bijdrage leveren aan (volks)gezondheid
Want, het blijft de voedingsindustrie die winst wil maken
o Transparantie over partnerschappen
Samenwerking is niet uitgesloten zolang je transparant bent
Ethische code is al lang aanwezig, enkele jaren geleden vernieuwd op vlak van vernieuwde interventies en samenwerkingen en transparantie daarvan.
3 soorten ethische toetsingsprincipes
= ondertekend door de organisaties en bv ook de vakgroep GEBE
1.Kernprincipes van ethische gezondheidsbevordering:
- gezondheidswinst verhogen
- gezondheidsongelijkheid verkleinen
- gezondheidsvaardigheden en omgeving versterken
= Logisch
Alles wat we doen als doel GH winst en ongelijkheid verkleinen (meer effect bij de hogere SES vs lagere SES vergroten kloof = niet ethisch verantwoord) (soms gebeurt dat zonder dat we het door hebben, maar dat moet wel het doel zijn (verkleinen kloof)
GH vaardigheden versterken of omgeving gezonder maken
2.Principes van deontologisch handelen:
- transparent zijn naar wat inhoud is en de partnerschappen
- conform wet- en regelgeving
- Alles wat we doen is conform aan de wetten en regels (bv kinderrechten, gendergelijkheid...)
- Verantwoordelijk
- Verantwoordelijkheid opnemen van interventie
- Verantwoordelijk omgaan met personeel (en middelen)
- Kosteneffectief zijn!

3.Principes van sociaal en rechtvaardig handelen:
- Toegang (voor iedereen)
- niet-discriminerend
- niet-stigmatiserend en culpaliserend (niet met de vinger wijzend)
- autonomie en onafhankelijkheid van burger respecteren (vrije keuze)
- gemeenschapsgericht (nl gezondheids bevorderende acties vanuit noden van de gemeenschap)
- Duurzaam zijn van acties en partnerschappen
Wat is een waarde?
Ethiek = waarde
- Iets dat je kiest boven iets anders om een bepaalde reden
- Twee betekenissen:
o Voorkeurwaarde (niet veroordelen tegenover anderen)
Bv ik drink water omdat ik dat boven frisdrank verkies omdat ik het lekker vind
o Morele waarde (ik vind dat iedereen dit moet doen)
Bv water drinken omdat het gezonder is, of goede voorbeeld moet tonen
Dit benvloedt hoe je met anderen omgaat en kan op weerstand botsen.
- Waarden zijn onderdeel van attitude
Waarden gaan attitude tegenover gezondheidsbevorderend gedrag bepalen

Sociale VS persoonlijke waarden
Sociale waarden
- In belang van maatschappij, om te kunnen samen functioneren
- Consensus waarden
- Sociale functie
- Nodig voor een gemeenschap om te overleven en samen te leven
- Geen schade toebrengen aan anderen, noch fysiek noch geestelijk
- Waar nodig anderen helpen
- Anderen rechtvaardig en gelijk behandelen
- In het algemeen belang handelen
- Dat het voor iedereen goed is
Persoonlijke waarden
- Belangrijk voor uw eigen persoonlijk leven
- Nodig voor een goed, individueel leven
- Zelf-determinatie (zelf kiezen, bepalen wat je doet)
- Onafhankelijkheid
- Verantwoordelijkheidszin
- Zelfontwikkeling (ontwikkeling van vaardigheden)
- Deze 4 waarden kunnen samengevat worden als autonomie (belangrijke persoonlijke waarde)
- Gezondheidsbevordering draagt bij aan de ontwikkeling van autonomie via empowerment versterken in eigen vaardigheden dat ze zelf gezonde keuzes kunnen maken
Zijn om het even welke waarden goed?
Welke is de belangrijkste? Is niet voor iedereen hetzelfde.
- Gezondheid = medische waarde
o Bv tijdens corona werd gezondheid op nummer 1 gezet van belang (door artsen en overheid), maar sociaal contact/ sociale waarde werd niet even belangrijk geacht als gezondheid.
- Vriendschap = sociale waarde
o Sommige vinden misschien vriendschap belangrijker dan gezondheid
- Voor gezondheidsbevorderaar is gezondheid belangrijkste waarde
- Voor persoon met overgewicht kunnen sociale waarden van samen met vrienden uit eten gaan belangrijker zijn Als gezondheidsbevorderaar respect hebben voor mensen die niet GH op nummer 1 zetten.
Gezondheid als waarde
- Voor de gezondheidsbevordering is gezondheid waarde op zich
- Maar:
o Gezondheid kan je niet kiezen (kenmerk van een waarde)
Waarde = kan je zelf kiezen, maar gezondheid kan je niet zelf kiezen, want niemand gaat kiezen om ziek te zijn
o Gezondheid vooral belangrijk om andere waarden te kunnen nastreven
- Gezondheid toch als waarde
o Ziekte is veelal pijnlijk en onprettig, gezondheid gaat gepaard met positieve gevoelens
Voorkeurswaarde
o Er is een morele plicht t.a.v. Derden om voor eigen gezondheid en gezondheid van anderen te zorgen
Morele waarde

Mag de autonomie/keuzevrijheid van de ene persoon de gezondheid van een andere schaden?
In principe mag het niet, vandaar onderstaande wet. De overheid moet om te voorkomen dat mensen gezondheid van anderen schaden regels en wetten invoeren. (moeilijk te beslissen wanneer wel en wanneer niet)
Vlaamse overheid verbiedt roken in auto met kinderen
Persoonlijke keuzes mogen gezondheid van andere niet schaden, daarom regels en beperkingen nodig
Als persoonlijke keuzes de gezondheid van andere toch schaadt, dan heeft de overheid het recht om er tussen te komen. Bv ouders die roken in bijzijn van hun kind in de auto
Kan de overheid ingrijpen op zwangere vrouwen die alcohol drinken en roken tijdens de zwangerschap. moeilijk om zaken in privsfeer te verbieden (kunnen niet verbieden dat mensen binnenshuis roken in bijzijn van kinderen) MAAR nu al vaak rookvrije plaatsen zoals enkele pretparken
- Volgens de WHO heeft de overheid de plicht om gezondheid te bevorderen
- overheidsinterventies worden vooral verantwoord door preambule Constitution of the WHO die verwijst naar recht op gezondheid
- Visie gezondheidsbevordering op autonomie: in staat gesteld worden om eigen keuzes te maken
- Overheidsinterventies: in staat stellend
- Betuttelend? (= nanny state*)
- Nee, regels over frisdrank helpen ouders tegen bescherming kind
- Klein groepje in maatschappij die er tegen is dat er geen frisdrankautomaten meer zijn, maar die stem klinkt groter (want meer dan 90% van de bevolking vond dat het de taak van de overheid is om ervoor te zorgen dat de bevolking gezond wordt)
Tabel: landen en aantal regels in verband met alcohol, roken, frisdrank en tabak. De rode landen zijn degene met de meeste regels
*Nanny state index 2023: hoe vrij mensen zijn in die landen. Hoe meer vrij hoe groener, rood: weinig vrijheid (maar bevordert de gezondheid)
bv Belgi = groen: meest vrije land op vlak van alcohol

Hoe vrij zijn onze keuzes echt?
De voedingsindustrie probeert je te overtuigen, te verleiden door aantrekkelijke verpakkingen, veel producten etc. daarom zijn er gezondheidsbevorderaars nodig

Waarden in de gezondheidsbevordering:
- Empowerment
o Om zelf keuzes te maken, mensen in staat stellen om aan gezondheid te werken
- Gelijkheid
- Inclusie*
o Iedereen moet toegang hebben tot gezondheidszorg
- Respect
o Ook respect voor mensen bij wie gezondheid niet de belangrijkste waarde is

*The inclusion lens checklist
- Hoe zal de interventie discriminatie op basis van geslacht, ras, leeftijd, handicap, cultuur, etniciteit, en andere verminderen of vermeerderen?
- Hoe zal de interventie bijdragen tot een vermindering van de sociale ongelijkheid inzake ziekte en gezondheid?
- Hoe zal de interventie bijdragen tot het verminderen van isolatie en toegang tot middelen?
- Hoe zal de interventie bijdragen tot veiliger omgevingen en sociale interactie?
- Is het programma bedreigend voor de rechten van de mens?
- Hoe zal de interventie bijdragen tot persoonlijke ontwikkeling en sociale steun?
- Zal de interventie bijdragen tot meer inclusie van nu uitgesloten groepen?
Uzelf aantal vragen stellen over je interventie
Song scan
- Vertaling van de inclusion lens naar de Vlaamse context
- Hulpmiddel om sociale ongelijkheid in gezondheid met betrekking tot lokale projecten in kaart en in rekening te brengen
o Houdt het project voldoende rekening met de sociale diversiteit van de bevolking?
o In welke mate draagt het project bij tot het reduceren van de sociale kloof in de gezondheid?
- Hulpmiddel bij het bedenken, uitvoeren en evalueren van een interventie
o Song-scan vooraf
o Song-scan onderweg
o Song scan achteraf
- 10 eenvoudige vragen (zie uitgewerkt voorbeeld op ufora)
o Die je voor, tijdens en achteraf van je interventie stelt
o Bv In welke mate verhoogd mijn interventie de sociale kloof
Mediacampagne Australi
- Mediacampagne Austali: How do we measure up
o Te sterke focus op individuele verantwoordelijkheid
Zeer met de vinger wijzen. Je hebt overgewicht en dat is je eigen fout
Leggen de schuld bij de mensen met overgewicht
Gezondheidsgedrag dat we stellen wordt mede bepaald door de omgeving (meenemen als GEBE)
o Stigmatiserend
Overgewicht is zeer zichtbaar (bv bewegen niet)
o Creert schuldgevoel
- Evidence based practice may be more ethical and ethically sensitive practice may be more effective

. De oefenexamen moet geschreven zijn in de Nederlandse taal. Onderin staan de antwoorden. Het aantal vragen dat het oefenexamen moet bevatten is onbeperkt.