Studybot answer

Question asked by: ShanaBeterams - 10 months ago

Question

Maak een oefenexamen van de volgende tekst: Bijlage:
Kenmerken van bladeren

- Een blad bestaat uit een bladschijf en een bladsteel
- Heeft het blad een korte steel, dan spreken we van een zittend blad
- De plaats waar de blaadsteel vastzit op de stengel -> De Knoop
- De knoop is te herkennen aan de verdikking
- De hoek tussen de bladsteel en de stengel noemen we -> De bladoksel
- In de bladoksel vind je okselknoppen (vertellen ons of we te maken hebben met een enkelvoudig of samengesteld blad)
- Op het einde van een stengel vind je een eindknop (zij komen ook in de lente uit en daar komen dan weer nieuwe planten en blaadjes uit)
- Uit de knoppen verschijnen in de lente nieuwe plantendelen

Bladschijf/ bladsteel
Bladschijf: bladmoes/ nerven
Hoofdnerf/zijnerven/aders ?
Bladmoes groen ?
Bladsteel
Aanwezig? Zittend?
Ev. steunblaadjes
Okselknop in de bladoksel

Bladschijf

Opgelet! Soms heb je meerdere bladeren bij mekaar zitten en lijken ze een samengesteld blad, maar als je verder kijkt naar de hele tak zie je dat deze allemaal afzonderlijke knoppen zijn en spreekt met dus van een enkelvoudig blad (vb. De eik)

Nervatuur
De nervatuur is het best waarneembaar aan de onderkant van het blad. Wanneer je een samengesteld blad hebt, bekijk je de nervatuur van het volledige blad en niet van elk blaadje apart.

Bladstand
Wortelrozet: Deze blaadjes bevinden zich vlak boven de grond zoals vb: een paardenbloem, een madeliefje..

Bladvorm
Veervormig gelobd

Veervormig gespleten

Veervormig gedeeld Handvormig gelobd
.

Handvormig gespleten Handvormig gedeeld

In het midden: langwerpig/lancetvormig/ovaal/rond/ruitvormig

Boven het midden het breedst: omgekeerd eirond/omgekeerd driehoekig

Overal ongeveer even breed: lijnvormig/lintvormig/naaldvormig

Bomen en heesters (struiken)
- Behoren tot de houtachtige planten
- In hun celwanden bezitten ze houtstof of lignine -> deze zorgen ervoor dat de bomen en struiken zeer stevige stengels en takken hebben
- Kruidachtige planten hebben deze stof niet waardoor ze buigzamer zijn.

Onderscheid tussen boom en struik
- Een boom heeft meestal 1 dikke stam
- Bij een struik meerdere dunne stammetjes

Structuur schors
- De schors verteld ons al vaak met welke soort boom we te maken hebben
- Elke boom heeft zijn eigen typische soort schors
- Enkele soorten: een camouflage schors (plataan), gladde schors (beuk), schors met diepe verticale groeven, perkament achtige schors (berk), onregelmatig patroon

Dwarse doorsnede stam
Cambium (dunste laag, niet zichtbaar met het blote oog): delingsweefsel
Zorgt ervoor dat er nieuwe cellen ontstaan
bastweefsel
houtweefsel
Periodisch! ontstaan van jaarringen

Hout:
Opwaarts transport welke stoffen? -> Die worden door de boom uit de bodem gehaald -> Water, opgeloste mineralen -> Worden via de houtcellen vervoerd tot in de bladeren
Houtvaten (zijn de houtkanalen die de vloeistoffen vervoeren)
Lente- (heeft grote porin en een bleek uitzichtzomerhout (heeft kleinere porin en is donkerder van kleur)
Jaarringen (in de lente wordt hout gemaakt met grote porin en heeft een bleker uitzicht dan het hout dat in de zomer gemaakt wordt. Het zomerhout bevat cellen met kleinere porin wat ervoor zorgt dat het donkerder lijkt. Een donkere en een lichtere jaarring, vormen samen 1 jaar).
Kernhout (Is het hout dat al het langst geleden gevormd is en zit midden in de boom. Het zorgt enkel nog voor de stevigheidSpinthout (zijn de jongst gevormde delen van het hout en via daar verloopt het opwaarts transport van water en mineralen)

Bast:
Neerwaarts transport (water met opgeloste suikers. Die suikers worden gevormd in de bladeren van de bomen. De suikers zijn nodig in alle delen)
welke stoffen? (water met opgeloste suikers)
Zeefvaten (zeefvaten of bastvaten, zorgen voor het transport)
Worden voortdurend vernieuwd wat met de oudste lagen? (doordat de boom elk jaar dikker wordt gaan de buitenste lagen scheuren, de cellen sterven af en de schors bladert af. Er komt elk jaar nieuwe bast bij, maar de oudere lagen verdwijnen ook).
Gevaar bij beschadiging door b.v. kevers (Worden aangetast door kleine bodemdieren, banen zich een weg door de bast en op die manier ook het hele transportsysteem in de war gaan brengen, waardoor planten kunnen afsterven, deze dieren brengen ook nog vaak schadelijke stoffen mee in de boom waardoor deze kan afsterven).

Herfstverschijnselen

Waarom werpen loofbomen hun bladeren af?
Bescherming tegen uitdroging
Hoe gebeurt dat?
Boom maakt scheurlaagje aan op grens tussen bladsteel en tak.
Scheurlaagje bestaat uit soort kurk waardoor watertoevoer naar blad sterk vermindert
Proces wordt in gang gezet door afnemen van de daglengte en lagere temperatuur
Vooraleer het blad wordt afgeworpen worden suikers (=voedsel) die aangemaakt werden in het blad opgeslagen in andere plantendelen (merg/ knoppen/wortels/hout)
Het bladgroen wordt afgebroken. Andere pigmenten (geel, rood, bruin) worden zichtbaar

Wat met de afgevallen bladeren?

Waarom is het belangrijk dat we afgevallen bladeren niet weghalen?
Natuur zorgt zelf voor het opruimen van dit materiaal. Dode bladeren, vruchten, dood dierlijk materiaal wordt omgezet naar humusrijke grond.
De laag bladeren beschermt de planten tegen de kou/vorst
Kleine bodemdieren vinden er een schuilplaats voor de kou
Grote dieren vinden er hun voedsel

Humusvorming

Hoe gebeurt humusvorming?

Bovenlaag
Laag van bladeren, vruchten, dierlijk materiaal/ net op de bodem terecht gekomen
Strooisel laag
bestaande uit recent gevallen materiaal, meestal niet ouder dan een jaar en met een zeer losse structuur
Humuslaag
Humus wordt gevormd door de ontbinding van plantaardig en dierlijk materiaal. Vaak wordt het woord humus gebruikt als synoniem voor compost, dit is onjuist. Compost is een resultaat van een door mensen gecontroleerd ontbindingsproces.

Afvalverwerking in de kleuterklas

Enkele mogelijkheden:
Onderzoek de bodem met een schepje (zie exploratietocht)
Ga tijdens de herfst geregeld naar eenzelfde plek in de schoolomgeving om de vertering van afgevallen plantaardig materiaal te onderzoeken (zie observatie loofbomen)
Ga op zoek naar zwammen en bekijk hoe ze met hun zwamdraden meehelpen aan de vertering van organisch materiaal (zie hoofdstuk Zwammen)
Werk rond bodemdieren (zie wero semester 3)
Afvalveranderingsproef

Naaldbomen

- Loofbomen verliezen hun bladeren

Hoe beschermen groenblijvers en naaldbomen zich tegen uitdroging?

Groenblijvers
- Ze beschikken over een waslaagje over de blaadjes en dat zorgt ervoor dat ze minder gaan transpireren en dus groen blijven. (Vb. Rododendron)
- Ze beschikken ook vaak over kleine blaadjes, dit betekent minder huidmondjes per blad en dus ook minder transpiratie. (vb. Buxus)
- Om zich te beschermen tegen hongerige dieren hebben de planten vaak stekels. (vb. De hulst)

Waarnemen naaldbomen

Voelen:
Prikken naalden?
Vorm? Ook met mesje doorsnijden (en met vergrootglas de vorm bekijken)
Geur
Wordt veroorzaakt door het sap en het hars van de bomen
Kneuzen!
Kleur:
Kleurschakering zoals donkergroen, grijsgroen, heldergroen ....; let op het verschil tussen boven en onderkant van de naalden
Inplanting:
Verspreid, in rijen, in groepjes of kransen, in bundeltjes

Spar:
- Bij alle sparren staan de naalden verspreid
- De naald is ruitvormig
- De vrucht van de spar zijn kegelvormig met schubben
- De kegels zijn langwerpig en voelen zacht aan

De Den:
- De naalden staan per twee
- Sommige dennen hebben bundels van 2,3 of 5 naalden
- De knoppen staan op het einde van de takken
- De vruchten hebben een typische vorm en kleur
- De schubben worden dik en bruin en houterig, het duurt 3 jaar voor deze vruchten volgroeid zijn
- Wanneer de zaden rijp zijn en het droog weer is gaan de schubben open

De Ceder:
- Worden vaak aangeplant in tuinen en parken
- Het zijn statige bomen
- De naalden staan in kransen
- Bloeit in de herfst
- De kegels vallen niet af, ze zetten hun schubben open
- De knoppen staan middenin elk bundeltje van de krans

De Cipres:
- Ze hebben geen naalden maar kleine schubbetjes die in mekaar haken
- Worden vaak gebruikt als omheining van een tuin
- In de volksmond heeft men het vaak over onze sparren maar dit zijn dan eigenlijk de cipressen.

De Taxus:
- Je hebt taxus in de vorm van een boom, maar ook van een haag
- Taxus heeft zachte naalden
- De knoppen vind je terug aan de onderkant van de takjes
- Bij een taxus komen de mannelijke en vrouwelijke bloemen nooit op dezelfde boom voor
- Na de bevruchting vind je op de vrouwelijke bomen de schijnbessen terug
- Hagen en bomen die vaak gesnoeid worden hebben geen schijnbessen
- De taxus is helemaal giftig BEHALVE de rode schijn bes die is eetbaar, je moet wel opletten dat het zaad dat erin zit niet mee op eet

De Lork:
- Verliest zijn naalden wel in de winter
- De vruchten zijn ook weer kegels, maar vallen in de winter goed op doordat de naalden afvallen

Levensverrichtingen bij planten, dieren en mensen

Energie:
- Er is energie nodig om een zaadje te laten ontkiemen, maar er is ook energie nodig om onze organen te doen werken. Bewegen vraagt energie, wanneer we een wond hebben en deze moet genezen, nieuw weefsel produceren, vraag energie.

- We halen onze energie uit voeding. Onze energie bestaat uit koolhydraten, vetten en protenen (eiwitten)

- We halen onze voedselstoffen uit voeding, dit kan plantaardig of dierlijk zijn. Aan de basis van een voedselketen ligt steeds plantaardig voedsel.

Wat is voeding?
Energierijke brandstof die mensen en dieren uit voeding halen. Planten maken die zelf.

Hoe wordt voeding omgezet in energie?
De energie die vrijgemaakt wordt uit de energierijke chemische verbindingen noemt men de celademhaling. Dit proces speelt zich af in elke levende cel van een levend organisme. Dit is nodig om verandering mogelijk te maken (Vb: bewegen, groeien, herstel van weefsel).

CELADEMHALING
Wat?
Vrijmaken van energie uit voedsel
Waarom?
Om verandering mogelijk te maken
Hoe?
Verbranden van energierijk voedsel

Stoffen die nodig zijn bij de verbranding: Glucose (suiker)+ zuurstof -> Koolstofdioxide+ water+ energie
- Dieren halen hun glucose uit voeding.
- Planten produceren deze zelf:

Heterotroof? Autotroof?

Heterotroof:
Energierijke verbindingen worden opgenomen via voedsel: dieren, mensen, zwammen
Autotroof:
Maken energierijke verbindingen zelf aan: planten met bladgroen

Fotosynthese:
Energiearme verbinding
Water en koolstofdioxide

ZONLICHT!= energie

Energierijke verbinding (suiker) en zuurstof
Glucose

Verband tussen beide reacties?

Fotosynthese:
Energiearme verbindingen+E

Energierijke verbinding+zuurstof

Ademhaling:
Energierijke verbinding+ zuurstof

Energiearme verbindingen+E

Wat heeft een plant nodig om in leven te blijven?
Uit de atmosfeer?
CO2
O2

Uit de bodem?
Water
Mineralen

Paddestoelen

- Het kiemvlies kan in het vruchtlichaam zitten of aan de buitenkant van het vruchtlichaam.
- Zwamdraden: een heel netwerk van zwamdraden is samen de zwamvlok, zit onder de grond of in het hout van een boom.
- De zwamvlok zorgt voor de voeding van de paddenstoel en kan jaren leven zolang de weersomstandigheden goed zijn
- Eetbare paddenstoelen: morielje, zwavelzwam, eekhoorntjesbrood
- Giftige paddenstoelen: Groene knolamaniet, vliegenzwam, inktzwam en bovist

. De oefenexamen moet geschreven zijn in de Nederlandse taal. Onderin staan de antwoorden. Het aantal vragen dat het oefenexamen moet bevatten is 10.