Testosteron en Oestrogeen bij mannen en vrouwen - Leefstijlcoaching, les 10, Laudius

Betreft vragen over de volgende tekst: Testosteron
Dit (mannelijk) hormoon wordt aangemaakt in de testes, eierstokken en bijnieren.
Het zorgt voor mannelijke kenmerken als lichaamsbeharing, baardgroei, lage stem,
ontwikkeling van de penis en zaadballen en spiermassa. Bovendien breekt testosteron
vet af. In stresssituaties geeft het kracht. Het vergoot de zin in seks, verbetert het
energieniveau en humeur. In tegenstelling tot de algemene opinie vergroot testosteron
niet de agressiviteit. Het is juist een hormoon dat het zelfvertrouwen en de zelbeheersing vergroot. Een groeiende groep mannen boven de vijftig gebruikt
supplementen of anabole steroïden. Door het gebruik hiervan schroeft het lichaam
echter de eigen productie van testosteron terug. Wanneer ze stoppen met de inname
van testosteron, neemt het lichaam de productie van testosteron moeizamer zelf weer
over en moeten ze dus eigenlijk blijven slikken. Het is daarom veel effectiever en
goedkoper regelmatig spierkracht te trainen.
Kenmerken van te veel testosteron bij vrouwen
Vrouwen met een te hoge testosteronspiegel ontwikkelen mannelijke kenmerken.
Er ontstaat mannelijke lichaamsbeharing (en mannelijke kaalheid). Een gevolg is
ook insulineresistentie en de menstruatiecyclus wordt onregelmatig. Door deze
veranderingen is er een grotere kans op angst of depressie. De hoge testosteron
spiegel zorgt ook voor een hoge bloeddruk, het ontstaan van cystes (vochtblaasjes,
ongerijpte eiblaasjes) in de eierstokken. De huid verdikt en er ontstaan donkerbruine
of zwarte plekken in de nek, op de armen, oksels, borsten of dijen. Daarnaast is de
vrouw minder vruchtbaar.
De oorzaak van een te hoge testosteronspiegel bij vrouwen kan zijn te veel suikers in
de voeding: insulineresistentie. Ook het gebruik van anabole steroïden kan leiden tot
vermannelijking. Een aantal gevolgen, zoals een lagere stem en grotere onderkaak,
is onomkeerbaar.
Advies van de leefstijlcoach – Beperk de suiker- en koolhydraatinname – Stop met anabole steroïden
Kenmerken van te weinig testosteron bij mannen
Wanneer mannen een te lage testosteronspiegel hebben kan dit leiden tot
depressiviteit. Er kan zich vet ophopen rond de buik. Er vindt borstvorming plaats
en de lichaamsbeharing neemt af. Ook ontstaan er erectiestoornissenn. Het gezicht
is bleek, de huid slap en de ogen droog. Een ander symptoom is pijn op de borst
(angina pectoris). Er ontstaan ook spataderen rond de testikels (varicocele).
Oorzaken van te weinig testosteron
Een te lage testosteronspiegel heeft meerdere oorzaken: het kan komen door
medicijngebruik zoals bètablokkers, anticonceptiepil (bij vrouwen), cholesterol
verlagers (statines).
Advies van de leefstijlcoach – Stop met het eten van drop en zoethout – Zorg voor voldoende, goede nachtrust – Verminder het aantal en de hoeveelheid medicijnen – Beperk stress – Regelmatig intensieve krachttraining: hierdoor verhoogt het testosteronniveau
en vermindert het vetpercentage – Verhoog de inname van verzadigd vet en olijfolie Oestrogeen
Oestrogeen is een (vrouwelijk) hormoon dat gemaakt wordt in de eierstokken,
bijnieren en het vetweefsel. Het gaat botontkalking tegen en zorgt voor een gladde
strakke huid. Het is belangrijk bij de menstruatie, geeft energie en een goed humeur
en verhoogt het seksueel verlangen bij vrouwen. Het zorgt voor borstvorming
(ook bij mannen) en het is potentieel dikmakend.
Kenmerken van te veel oestrogeen7
Bij te veel oestrogeen in verhouding tot progesteron en testosteron ondervindt
de vrouw heftige bloedingen tijdens de menstruatie. De borsten zijn pijnlijk en
gespannen. Mannen ontwikkelen onder invloed van fyto-oestrogeen borsten.
Er is sprake van cellulitis op de benen en het kan leiden tot het premenstrueel
syndroom. Ook kan te veel oestrogeen leiden tot migraine, vetopslag in bovenbenen
en billen. Vrouwen houden meer vocht vast en hebben vaker last van acne. Er is een
groter kans op baarmoederhals-, borst- en eierstoktumoren. De man kan te maken
krijgen met prostaatvergroting en prostaatkanker. En of de lijst nog niet lang genoeg
is: een teveel aan oestrogeen leidt tot slaapstoornissen, stemmingswisselingen en
vleesbomen in de baarmoeder. Te veel oestrogeen maakt vroeg oud.
Oorzaken van te veel oestrogeen
Om verschillende redenen kan de balans van oestrogeen, progesteron en testosteron
verstoord worden. – Een overmaat aan fyto-oestrogenen zoals soja en bier. Onder meer de reden dat
mannen borsten ontwikkelen (gynaecomastie). Bier mag dan een stoer mannelijk
imago hebben, door het drinken van bier vervrouwelijken mannen. Door een
overmaat aan fyto-oestrogeen worden mannen ook sneller kaal. – Ook de lever kan een teveel aan oestrogeen niet bolwerken. Het orgaan heeft als
belangrijkste taak het ontgiften van het lichaam door onder meer het afbreken
van medicijnen en alcohol. Daardoor ontbreekt het aan capaciteit hormonen in
voldoende mate af te breken. – Een candida-infectie: dit is een vaginale schimmel die vrouwen kunnen oplopen
door te veel zeep. Candida kan pas kwaad wanneer de candida albicans zich
muteert in een ziekmakende M-vorm. De schimmels krijgen dan een overwicht
op de bacteriën en verstoren de balans in het spijsverteringsstelsel of vagina. – Te veel xeno-oestrogeen: lichaamsvreemde oestrogenen in zeep, shampoo,
nagellak en cosmetica. – Te hoog vetpercentage. – Te weinig vezelrijke voeding. – Te veel stress. – Tekort aan magnesium, zink, vitamines B en vitamine C. – Slikken van de anticonceptiepil verhoogt het oestrogeen.Testosteron wordt onder invloed van het enzym aromatase omgezet in
oestrogenen. Dit proces wordt aromatisering genoemd en vindt onder andere
in de vetcellen plaats. Dit leidt tot meer vetopslag dat weer leidt tot meer
aromatisering: een herhalend proces.8 Roken en alcohol zetten dit proces in
gang.
Het oestrogeengehalte kan ook te laag zijn. Het kan vooral ontstaan na de overgang
of het verwijderen van de eierstokken. De symptomen zijn: – Botontkalking (osteoporose) – Een droge, doffe huid en droog, dun haar – Opvliegers – Gewichtstoename – Vermannelijking: vet op de buik – Hoog cholesterol – Mentale problemen: irritatie, depressie, angst – Vaginale droogheid
Advies van de leefstijlcoach
Wat adviseert u het best aan uw cliënt met een teveel aan oestrogeen? – Pas het voedingspatroon aan. Adviseer uw cliënt zo min mogelijk suikers, gist,
gluten, melkproducten te consumeren. Voor mannen: eet en drink niet te veel
producten met fyto-oestrogeen (venkel, kiemen, peulvruchten, volkorengranen,
noten). Stop met roken en alcohol omdat beide het aromatase enzym activeren.
Eet broccoli, bloemkool en andere koolsoorten. – Verminder stress. Dit heeft een negatieve invloed heeft op testosteron en doet de
oestrogeenspiegel stijgen. Stress vermindert bovendien het vrouwelijk
geslachtshormoon progesteron. – Verminder of stop medicatie. Vrouwen die de anticonceptiepil gebruiken, dienen
het gebruik van de pil als anticonceptie tegen het licht te houden. Bij voortzetting
overleggen ze het best met hun huisarts over een pil die het best bij hun lichaam
past. In het belang van een schone lever is het in het algemeen van belang
medicatie te verminderen of te stoppen. Echter altijd in overleg met de huisarts. – Start met intensieve krachttraining: hét middel om de hormoonbalans te
herstellen. Twee keer per week, maximaal een half uur, tot het gaatje gaan.
Hiervoor dient de cliënt deskundige ondersteuning te zoeken. Het is mogelijk de
oefeningen als thuisfitness te onderhouden.Wat adviseert u het best aan uw cliënt met te weinig oestrogeen? – Verhoog het gehalte fyto-oestrogeen. Gebruik bijvoorbeeld progesterongel – Ondersteun met hormonen op advies van de arts – Eet voldoende verzadigde en omega-9 vetten – Laat het vetpercentage niet te laag worden. Vetweefsel is voor vrouwen na de
overgang namelijk een zeer belangrijke bron van oestrogenen – Stop met roken: vrouwen die roken komen gemiddeld twee jaar eerder in de
overgang9 – Stop of verminder alcoholconsumptie, drink niet te veel koffie, thee en frisdranken – Ga door met regelmatige intensieve krachttraining
Progesteron
Het hormoon progesteron wordt gemaakt in de eierstokken, de bijnieren en testes.
Het zorgt ervoor dat het lichaam minder vocht vasthoudt en speelt een rol bij
menstruatie en zwangerschap. Het hormoon geeft rust en ontspanning en bevordert
een goede nachtrust.
Groeihormoon
Groeihormoon wordt aangemaakt in de hypofyse. Het geeft spieren stevigheid en
zorgt voor vetverbranding. In de jeugd zorgt het voor lengtegroei van het skelet. Het
zorgt voor het vrijkomen van veel energie en herstel. Groeihormoon maakt in de lever
groeifactoren vrij (IGF-I en IGF-II). Tekort aan groeihormoon leidt bij volwassenen tot
overgewicht, geringe spiermassa en spierkracht, snelle vermoeidheid en verminderde
botdichtheid. Het wordt gezien als een antiverouderingsmiddel, al lijken die effecten
slechts kort.10
Dhea
Dhea wordt gemaakt in de bijnieren. Het hormoon ondersteunt de vetverbranding,
vooral in de buikstreek. Het kan in verschillend hormonen worden omgezet en
ondersteunt het immuunsysteem.
Cortisol
Dit hormoon zorgt voor snelle energie bij stress. Het laat de bloedsuikerspiegel stijgen
en is ontstekingsremmend. Het stimuleert activiteit en daadkracht. Cortisol heeft ook
een verzachtend effect op allergieën en tempert koorts. Een teveel aan cortisol zorgt
voor vetopslag in de buikregio. ’s Ochtends is het cortisolniveau het hoogst. Het
hormon cortisol wordt wel als een antagonist van melatonine gezien.
Melatonine
Een hormoon dat wordt geproduceerd in de pijnappelklier. Het speelt een belangrijke
rol in het dag/nachtritme. Wanneer het donker wordt is het melatoninegehalte het
hoogst. Daarmee is het een antagonist van cortisol. Het remt de geslachtsrijping tot de
puberteit. Het wordt onterecht slaaphormoon genoemd omdat het ook bij nachtdieren
wordt aangemaakt wanneer het donker wordt.Kenmerken en oorzaken van te weinig melatonine
Door een tekort aan melatonine slapen mensen slecht en is er kans op een
depressiviteit. Dat kan komen door een te laag serotoninegehalte (serotonine is een
neurotransmitter, ook wel het geluksstofje genoemd). Serotonine wordt hoofdzakelijk
in de darmwand aangemaakt. Wanneer de darmwerking gebrekkig is, zorgt dat voor
minder serotonine. Ook kan het zijn dat het niet donker genoeg is in de ruimte waar
iemand slaapt. Van invloed op het dagritme is ook werken in de nacht of te actief in
de avond. Een ander oorzaak is te weinig daglicht zien. Een magnesium- en
progesterontekort kunnen eveneens de oorzaak zijn van te weinig melatonine.
Wat adviseert u het best aan uw cliënt met te weinig melatonine? – Houd rekening met de bioritmiek: zorg voor een goed dagritme, sta telkens
op dezelfde tijd op en ga op dezelfde tijd naar bed – Kom vaker buiten – Wees niet te actief in de avonduren – Zorg voor een donkere slaapkamer – Kies eventueel voor suppletie met magnesium of progesterongel (na advies arts)