Oefenvragen Praktische Psychologie

Een sociaal werker en een cliënt zijn met elkaar in gesprek. Plots wordt de cliënt boos op de sociaal werker omdat hij vindt dat de sociaal werker te weinig voor hem doet. Als de sociaal werker hierop doorvraagt geeft de cliënt aan dat hij altijd al het gevoel heeft gehad dat hij overal alleen voor stond. Waar is in dit voorbeeld sprake van?

Welke basisvraag voor zelfonderzoek past volgens Bouwkamp en Bouwkamp bij de basisactiviteit 'navigatie'?

Sociaal werker Daan denkt na over het contact dat hij heeft met een bepaalde cliënt. Hij merkt dat hij geraakt wordt door haar levensverhaal. Daan wil het liefst een arm om haar heen slaan, haar troosten en zeggen dat alles goed komt. Welke basisactiviteit voor zelfonderzoek (Bouwkamp en Bouwkamp) komt in dit voorbeeld tot uiting?

Welke theorie had Claudius Galenus over persoonlijkheid?

Wie stelde dat variaties in driften mede iemands persoonlijkheid bepaalt?

Wat bedoelde Claude Robert Cloninger met zelftranscendentie?

Stelling:
Je hebt meer invloed op je temperament dan op je eigen karakter.

Welke problemen ervaren mensen met een cluster B-persoonlijkheidsstoornis?

Om welke reden valt het gebruik van een traittheorie te verkiezen boven een theorie als die van Claudius Galenus?

Wat voor persoonlijkheidsomschrijving past het best bij iemand die hoog scoort op extraversie en laag op conscientiousness?

Katinka is snel verveeld. Activiteiten kunnen wat haar betreft niet snel genoeg achter elkaar plaatsvinden. Ze wil geprikkeld worden, nieuwe dingen leren, uitproberen en ontdekken. Daarbij is Katinka erg autonoom, ze wil door niemand verteld worden hoe zij dingen moet aanpakken. Welk temperament en welke karaktertrek heeft Katinka in sterke mate, als je redeneert vanuit het persoonlijkheidsmodel van Cloninger?

Voor welke situatie is de theorie van Cloninger goed bruikbaar wanneer je werkzaam bent als sociaal werker, gezien veerkracht daarbij een grote rol speelt?

Hoe kan, volgens de theorie van de klassieke conditionering, angst ontstaan?

Waarop richten behavioristen hun onderzoek en theorievorming?

Wat bedoelde Pavlov met een ongeconditioneerde stimulus?

Hoe noemde Pavlov de situatie waarin zijn onderzoekshonden gingen kwijlen, naar aanleiding van slechts het laten horen van een bel?

Hoe noemen behavioristen het fenomeen dat angst zich uitbreidt?

Wat bedoelen behavioristen met de term discriminatie?

Nienke zit rustig op een bankje, langs een fietspad, als er een wesp op haar af komt vliegen. Ze slaat wild om zich heen om het beest te verjagen. Daarbij komt ze, al meppend, op het fietspad terecht. Een geschrokken fietser ringt zijn fietsbel om Nienke te waarschuwen dat hij eraan komt. Nienke schrikt en springt gauw aan de kant. Ze heeft helaas niet kunnen voorkomen dat ze geprikt werd, door al het drukke gedrag van Nienke voelde de wesp zich juist bedreigd. De maanden na dit incident krijgt Nienke de rillingen als er een fietsbel klinkt. Wat is in dit voorbeeld de geconditioneerde stimulus?

Thomas werd altijd al misselijk van de geur van Grieks eten. De knoflook, de pittige kruiden, zijn maag draaide ervan om. Als kind is hij eens heel ziek geweest, vlak na een bezoek aan een Grieks restaurant. Niet van het Griekse eten, maar door een buikgriep. Toch associeerde hij lange tijd het Griekse eten aan ziek zijn. Maar sinds kort lijkt hij de geuren iets beter te kunnen verdragen. Hij moet wel, want hij betrekt sinds de zomer een appartement in de binnenstad, pal boven een Grieks restaurant. Waar is in dit voorbeeld sprake van?

Om welke reden kan een aangeleerde respons pas uitdoven als er geen vermijdingsgedrag meer getoond wordt?

Stelling:
Het uiteindelijke doel van een gedragstherapeut is dat er extinctie optreedt

Wat is de theorie achter operant conditioneren?

Om welke reden is operante conditionering ook goed toe te passen bij dieren?

Wat houdt het Premack-principe in?

Hoe kun je het best met ongewenst gedrag omgaan volgens Skinner?

Hoe vaak zou je volgens Skinner het gewenste gedrag moeten belonen, wil het daadwerkelijk stand houden?

Kun je ongewenst gedrag afleren door shaping met behulp van straf?

Pablo zwom eens in zee. Op een moment was hij ver van de kust vandaan geraakt en zag hij alleen nog maar water om zich heen. Hij was bang dat hij zou verdrinken en raakte in paniek. Gelukkig werd hij gered door de reddingsbrigade. Pablo komt liever nooit meer op het strand en bij de zee. Zodra hij het strand alleen al ziet, krijgt hij een droge keel, zweethanden en voelt hij zijn hart sneller kloppen. Is het feit dat Pablo dit ervaart een bewijs van operante conditionering?

Stelling:
Als we een verklaring voor het gedrag van anderen zoeken, zijn we eerder geneigd om externe attributies te maken

Mirko heeft zijn kamer niet opgeruimd, terwijl dit wel de afspraak was. Om die reden neemt zijn moeder zijn spelcomputer in. Waar is in dit voorbeeld sprake van?

Om welke reden kijk je, wanneer je operant conditioneren toepast, verder dan het microniveau, wanneer ongewenst gedrag blijft voortduren?

Wat stelde Heider in zijn attributietheorie?

Wat wordt bedoeld met locus of control?

Hoe komt het dat Japanners nauwelijks aan zelfoverschatting doen?

Stelling:
Je interpretatie van een situatie maakt je van streek, niet de situatie zelf.

Hoe noem je attributies waarbij een persoon gedragingen toeschrijft aan dispositionele factoren, maar waarbij de factoren per situatie kunnen verschillen?

Lilian heeft net een tentamen achter de rug en bespreekt dit nog even na met wat studiegenoten. Lilian vond de vragen erg lastig, denkt dat ze een onvoldoende zal krijgen en zegt tegen haar studiegenoten: 'Wat een moeilijk rotvak is het toch ook!' Welke attributie maakt Lilian?

Waar bracht De Vries (2008) een externe locus of control mee in verband?

In welke situatie probeer je als sociaal werker je cliënten zo veel mogelijk te brengen tot interne attributies?

Wat wordt bedoeld met de denkfout zwart-wit denken?

Wat zijn intermediaire opvattingen?

Wat houdt cognitieve fusie in?

Lisa loopt over straat. Ze heeft nieuwe kleren aan, maar voelt zich hier eigenlijk wat onzeker over. Ze stond lang voor de spiegel te draaien en twijfelde. Toch besloot ze in deze outfit naar buiten te gaan. Zodra Lisa langs een terras loopt neemt haar onzekerheid toe. Ze heeft het gevoel dat de mensen die naar haar kijken allemaal denken dat ze er raar uitziet. Ze zullen vast denken: 'Hoe kon ze zoiets nou aantrekken?!' Welke denkfout maakt Lisa?

Mineke heeft binnenkort een tentamen. Ze vermoedt dat ze een onvoldoende zal halen, maar neemt zich voor toch hard te studeren. Ze slaat het boek open en probeert zich in te lezen. Als snel raakt ze afgeleid en stopt ze met studeren, wat heeft het ook voor zin? Ze haalt doordat ze niet heeft gestudeerd inderdaad een onvoldoende en denkt: 'Zie je nou wel, gelukkig heb ik mijn tijd niet verspeeld aan studeren voor dit vak.' Welk fenomeen komt in dit voorbeeld duidelijk naar voren?

Waar zijn alle vormen van cognitieve therapie op gericht?

Bij welk afweermechanisme worden onaanvaardbare impulsen omgezet in aanvaardbare, maatschappelijk geaccepteerde daden?

Wat houdt het afweermechanisme dissociatie in?

Stelling:
Afweer zou je zo veel mogelijk moeten voorkomen.

Wat bedoelde Freud met verdringing?

Wat is het stockholmsyndroom?

Marianne is onlangs gestart in de eerste klas van de middelbare school, maar heeft het hier erg moeilijk mee. Thuis pakt ze haar oude knuffels en poppen uit een opbergdoos, kruipt hier tussen weg en sust zichzelf in slaap. Van welk afweermechanisme is in dit voorbeeld sprake?

Raymond heeft een hekel aan kinderverjaardagen, maar ontkomt er niet aan, al zijn vrienden hebben nou eenmaal kinderen. Hij heeft een gloeiende hekel aan door elkaar gillende kinderen, het drukke en onhandige gedrag, het feit dat ze zo hulpeloos en afhankelijk zijn. Of als ze gaan huilen als ze hun zin niet krijgen, vreselijk. Raymond heeft zelf geen kinderen en zou ze ook nooit van zijn leven willen. Maar op zo'n kinderverjaardag stelt Raymond zich alleraardigst op, hij speelt met de aanwezige kinderen, kletst met ze en roept dat iedereen toch kinderen zou moeten krijgen. Van welk afweermechanisme is in dit voorbeeld sprake?

Welk woord kun je het best gebruiken in je taalgebruik, om afweer te voorkomen?

Wat is extrinsieke motivatie?

Welke behoefte ligt aan de basis van de motivatiepiramide van Maslow?

Welke drie natuurlijke basisbehoeften zijn er volgens de zelfdeterminatietheorie van Deci en Ryan (2002)?

Terry is in gesprek met een sociaal werker. De sociaal werker stelt voor dat Terry eerst eens gaat werken aan zijn alcoholverslaving en dat ze vervolgens gaan kijken hoe hij weer aan het werk kan. Terry krijgt het gevoel alsof hij hier niets in te bepalen heeft en wordt wat opstandig. Eenmaal thuis pakt hij een fles wodka en begint stevig te drinken. Ook gooit hij allerlei folders over schuldhulpverlening die hij de week ervoor had aangevraagd, in de prullenbak en is hij nog onvriendelijker tegen zijn vrouw dan normaal. Wat is hier aan de hand?

Stelling:
Overrechtvaardiging houdt in dat je intrinsieke motivatie afneemt en je extrinsieke motivatie toeneemt, doordat er te veel externe beloningen gegeven worden

Juliette is onlangs gepromoveerd in de geneeskunde. Ze heeft vier jaar wetenschappelijk onderzoek gedaan naar een onderwerp binnen de immunologie. Juliettes promotiebegeleider, die Juliette vier jaar onder zijn hoede nam, is trots; Juliette was een enorme doorzetter. Nu mag ze zichzelf als een volwaardig teamlid van de afdeling immunologie beschouwen. Welke behoefte uit de motivatiepiramide van Maslow komt in dit voorbeeld naar voren?

Wat is het gevolg van een reparatiereflex?

Wat is het doel van het uitlokken van verandertaal?

Hoe wordt gedrag verklaard vanuit het interactionisme?

Wat wordt bedoeld met circulaire causaliteit?

Wat wordt bedoeld met 'het geheel is meer dan de som der delen'?

Wat wordt bedoeld met homeostase?

Stelling:
Je kunt een systeem opvatten als een geheel dat meer is dan de som der delen, waarbij mensen zich gedragen tegen een bepaalde achtergrond en dat begrepen kan worden door te kijken vanuit verschillende invalshoeken

Claudia heeft als alleenstaande bijstandsmoeder veel geldzorgen. Ze wijst haar kinderen er voortdurend op dat ze op alles moeten besparen en dat er eigenlijk nergens financiële ruimte voor is. Haar jongste zoon vindt deze situatie erg vervelend en uit zich daardoor de laatste tijd agressief, hij is snel boos bij teleurstellingen en schopt en slaat zijn oudere broers. Claudia schrikt van dit gedrag en zet alles op alles om haar zoon te begeleiden zodat hij weer gewenst gedrag laat zien. Wat is hier aan de hand?

Om welke reden gaat psychodiagnostiek in tegen een meer systeemgerichte benadering?

Wat kun je als sociaal werker doen wanneer je een systeem begeleidt?

Wat maakte het Rosenhan-experiment duidelijk?

Om welke reden zijn wij in Nederland uiterst voorzichtig met gedwongen opnames?

Om welke reden is door de APA de DSM ontwikkeld?

In welke situatie is de kans het grootst dat kinderen en jongeren problemen ontwikkelen?

Wat kan een nadeel zijn van DBC's?

De combinatie van welke twee zaken zorgt voor het ontstaan van een psychische stoornis?

Rogier raakt al jaren seksueel opgewonden van het kijken naar nietsvermoedende onbekende mensen die geslachtsgemeenschap hebben. Hij is een voyeur en zal deze mensen nooit persoonlijk benaderen. Met een verrekijker kijkt hij in de avond stiekem naar de flat aan de overkant. Hij weet precies bij welke mensen hij goed naar binnen kan kijken. Rogier kan echter wel gemakkelijk een avondje overslaan. Het 'moet' niet van zichzelf, het is meer iets voor als hij zich wat verveelt. Is er bij Rogier sprake van een psychiatrische stoornis?

Vrouwen uit de Dani-stam (Indonesië) proberen emotionele pijn van hun overleden familieleden te laten verdwijnen. Ze snijden hiervoor een vinger af. Binnen deze stam zijn er vrouwen die bijna alle kootjes hebben afgesneden. Is hier sprake van een psychiatrische stoornis?

Stelling:
Als sociaal werker is het jouw taak om met cliënten met een psychische stoornis te werken aan hun sociale kwaliteit.

Wat wordt bedoeld met het behoud van gezond functioneren?

Wat helpt, volgens de onderzoekster Brené Brown, om een beschamende ervaring te overleven?

Welk persoonlijkheidskenmerk zorgt ervoor, volgens een onderzoek onder overlevenden van het conflict in Kosovo (1999), dat mensen veerkrachtiger reageren?

Yvan was aanwezig in een tankstation toen dit werd overvallen. Hij kreeg een pistool tegen zijn hoofd gedrukt en werd gesommeerd stil op de grond te blijven liggen. De eerste dagen na dit voorval was Yvan flink van slag. Hij sliep slecht en reageerde schrikachtig op alle geluiden die hij om zich heen hoorde. Toch lukt het Yvan na een week om het voorval wat van zich af te schudden. Hij slaapt alweer beter en schrikt niet meer van ieder geluid. Welk element uit het aanpassingsproces komt hier duidelijk naar voren?

Binnen welk element uit het aanpassingsproces komt weerbaarheid het meest naar voren?

Stelling:
Als sociaal werker hanteer je het westerse individualistische perspectief van veerkracht; mensen zijn zelf verantwoordelijk voor hun eigen veerkracht.

Welke nazorg is het meest effectief na een ramp?

Wanneer dienen zingevingsvragen zich doorgaans aan?

Welke psychologische methodieken zijn gericht op het aanvaarden van de situatie en de gevoelens en gedachten daarover?

Wat is volgens Victor Frankl de essentie van het menselijk bestaan?

Wat wordt bedoeld met 'presentie'?

Wat is het uitgangspunt van de presentiebenadering?

Wie introduceerde het concept positieve gezondheid?

Wat wordt bedoeld met zelfcompassie?

Binnen welk element van zelfcompassie is de innerlijke criticus vaak actief?

Stelling:
Onze imperfecties zorgen voor verbondenheid.

Wat houdt mindfulness in?

Welk element van zelfcompassie komt in een lotgenotengroep naar voren?

Waar ligt volgens Gilbert, de grondlegger van de Compassion Focused Therapy, het probleem van zelfkritiek?

Wat is de keerzijde van onze prestatiecultuur?