Bouw en werking van de speciale zintuigen - € 2.89
€ 2.89

Bouw en werking van de speciale zintuigen

In het boek bouw en werking van de speciale zintuigen komt de bouw, werking en functies van onder andere de tastzin, pijnzin, gehoor, gezichtsvermogen, reuk en smaak aan bod. Er wordt beschreven hoe de speciale zintuigen zijn gebouwd en wat de werking is. Voor het boek 'bouw en werking van de speciale zintuigen' betaalt u 2,40 Euro. Voor het volledige boek 'Introductie in de fysiologie' betaalt u 10,50 Euro


Ask questions about the document or view comments (0)
Preview (10 of 20 pages)
Preview: Bouw en werking van de speciale zintuigen Preview: Bouw en werking van de speciale zintuigen Preview: Bouw en werking van de speciale zintuigen Preview: Bouw en werking van de speciale zintuigen Preview: Bouw en werking van de speciale zintuigen Preview: Bouw en werking van de speciale zintuigen Preview: Bouw en werking van de speciale zintuigen Preview: Bouw en werking van de speciale zintuigen Preview: Bouw en werking van de speciale zintuigen Preview: Bouw en werking van de speciale zintuigen

WWW.ZOWERKTHETLICHAAM.NL

Speciale zintuigen
Bouw en werking van de zintuigen
www.zowerkthetlichaam.nl
26-11-2014

Speciale zintuigen

COPYRIGHT: De door www.zowerkthetlichaam.nl gepubliceerde inhoud en werken zijn auteursrechtelijk
beschermd. Elk geoorloofd gebruik behoeft voorafgaande schriftelijke toestemming van
www.zowerkthetlichaam.nl. Dit geldt voor vermenigvuldiging, bewerking, vertaling, opslag, verwerking of
weergave van de inhoud in databases of andere elektronische media en systemen. Ongeoorloofde
vermenigvuldiging of weergave van afzonderlijke delen van de inhoud of complete pagina's is niet toegestaan
en strafbaar. Slechts vervaardiging van kopieen en voor persoonlijk, priv, niet-commercieel gebruik van
inhoud is toegestaan.

Inhoud


Speciale zintuigen; de verschillende zintuigen ....................................................................... 4


Speciale zintuigen; tastreceptoren ......................................................................................... 6


Speciale zintuigen; de pijnreceptoren .................................................................................... 8


Speciale zintuigen; ruiken ..................................................................................................... 10


Speciale zintuigen; smaakzin en waarnemen van smaken ................................................... 12


Speciale zintuigen; refractief vermogen; bijziendheid en verziendheid ............................... 14


Speciale zintuigen; verwerking van impulsen van lichtgevoelige cellen ............................... 16


Speciale zintuigen; anatomie van het oor en fysiologie van het horen ................................ 18

LITERATUURLIJST.................................................................................................................................. 20

H1

Speciale zintuigen; de verschillende zintuigen

Met de zintuigen wordt informatie vergaard over de omgeving om ons heen (externe milieu), maar
ook informatie in het lichaam (interne milieu). Deze informatie wordt via afferente zenuwen geleid
naar het centrale zenuwstelsel. In bepaalde gebieden van het centrale zenuwstelsel wordt
vervolgens de informatie verwerkt en uiteindelijk waargenomen. Het waarnemen van informatie
uit het externe milieu wordt perceptie genoemd. Het menselijk lichaam heeft verschillende
zintuigen die gevoelig zijn voor een bepaald soort prikkel, maar kunnen ook een impuls genereren
op een ander soort prikkel. Deze prikkel moet dan wel heftig genoeg zijn.

1.1

Het gezichtsvermogen

De zintuigcellen van het oog bevinden zich in de retina en worden fotoreceptoren genoemd. Er zijn
twee soorten fotoreceptoren; de kegeltjes en de staafjes. De kegeltjes zijn gevoelig voor kleuren en
de staafjes zijn gevoelig voor de prikkels zwart en wit. De impulsen worden via de oogzenuw naar de
visuele schors geleid. In de visuele schors worden de impulsen verwerkt en genterpreteerd en vindt
het daadwerkelijke zien plaats.

1.2

Het gehoor

Geluidsgolven worden via het buitenoor, via het middenoor naar het binnenoor geleid. In het
binnenoor bevinden zich de daadwerkelijke zintuigcellen van het gehoor. De zintuigcellen worden
geprikkeld door geluidsgolven. De geprikkelde zintuigcellen geleiden via de oorzenuw de impulsen
naar de hersenschors waar het daadwerkelijke horen plaatsvindt.

1.3

De smaakzin

De smaken zuur, zoet, bitter, zout en umami prikkelen de zintuigcellen die zich in de smaakpapillen
bevinden. De zintuigcellen worden geprikkeld door de verschillende smaken en zenden hun impulsen
via verschillende hersenzenuwen naar de hersenschors geleid.

1.4

De reukzin

In de neus bevinden zich zeer veel verschillende reukreceptoren. Elke reukreceptor is gevoelig wordt
geprikkeld door een bepaald soort molecuul en zendt impulsen via de nervus olfactorius naar de
hersenschors. In de hersenschors vindt het ruiken plaats.

1.5

De tastzin

De zintuigcellen van de tastzin bevinden zich in de huid, slijmvliezen, keel en tong. De zintuigcellen
van de tastzin worden de mechanoreceptoren genoemd. Er zijn verschillende soorten
mechanoreceptoren. Zo worden sommige mechanoreceptoren geprikkeld door lichte tast, andere
door grove tast en weer andere door druk. De impulsen die uiteindelijk door prikkeling van de
mechanoreceptoren kunnen via het ruggenmerg de hersenschors worden geleid waar uiteindelijk de
daadwerkelijke gewaarwording van tast plaatsvindt.

1.6

Het evenwicht

De zintuigcellen die het evenwichtsvermogen mogelijk maken, bevinden zich in het sacculus,
utriculus en halfcirkelvormige kanalen. Via nervus vestibulocochlearis (een hersenzenuw) worden
impulsen die door de zintuigcellen gegenereerd worden naar de noor de grote en kleine hersenen
geleid. Echter niet alleen impulsen vanuit het evenwichtsorgaan, maar ook het bewegingsapparaat
en de ogen zorgen voor het evenwichtsvermogen.

1.7

De temperatuurszin

De thermoreceptoren van de huid worden geprikkeld door de temperatuur van een object en zenden
impulsen die via het ruggenmerg in de hersenschors terecht komen. De thermoreceptoren van de
huid zijn andere thermoreceptoren dan de thermoreceptoren die in de hersenstam voorkomen. De
thermoreceptoren van de hersenstam worden geprikkeld door schommelingen van de
lichaamstemperatuur.

1.8

De lichaamshouding

Bepaalde zintuigcellen die in gewrichten en spieren voorkomen, worden geprikkeld door
veranderingen in de stand van gewrichten en veranderingen van spierlengte en spierspanning. Deze
zintuigcellen worden proprioreceptoren genoemd. Prikkels die tot de vorming van impulsen leiden,
kunnen via het ruggenmerg bij de hersenschors terechtkomen.

1.9

De pijnzin

De receptoren die geprikkeld worden door pijn zijn de nociceptoren. Er bestaan drie soorten
nociceptoren; nociceptoren van de huid, gewrichten en interne organen. Nociceptoren worden
geprikkeld bij (dreigende) weefselschade. De daadwerkelijke pijngewaarwording vindt plaats in de
hersenschors.

1.10

De interne zintuigen

Er zijn verschillende interne receptoren te vinden in het lichaam. Zo bestaan er de rekreceptoren in
bijvoorbeeld de blaas, chemoreceptoren in de aortaboog en baroreceptoren in de aortaboog.

H2

Speciale zintuigen; tastreceptoren

Om informatie te verkrijgen over (zowel de interne, als externe) omgeving heeft het lichaam onder
andere tastreceptoren. Deze tastreceptoren worden ook wel mechanoreceptoren genoemd. Er zijn
vier speciale mechanoreceptoren. Deze vier speciale mechanoreceptoren zijn het lichaampje van
Ruffini, lichaampje van Pacini, lichaampje van Meissner en het lichaampje van Meissner. Op basis
van een specifieke prikkel kan de mechanoreceptor een impuls genereren in een afferente zenuw.
De impuls wordt via de afferente zenuw naar de hersenschors geleid. In de hersenschors vindt de
daadwerkelijke tastwaarneming plaats. Naast deze vier speciale receptoren komen er ook vrije
zenuwuiteinden in het lichaam voor. Deze vrije zenuwuiteinden zijn niet gevoelig voor een
specifieke prikkel, maar reageren op een scala aan prikkels.

2.1

Lichaampje van Ruffini

Het lichaampje van Ruffini is een mechanoreceptor die traag adapteert. Omdat het lichaampje van
Ruffini traag adapteert wordt bij steeds dezelfde prikkeling een impuls gegenereerd. Het lichaampje
van Ruffini bevindt zich in de subcutis (onderhuids bindweefsel) en de diepste lagen van de huid. Het
lichaampje van Ruffini komt veel voor in de diepe lagen van huid rondom de nagels. Het lichaampje
van Ruffini speelt daar een belangrijke rol in het waarnemen van grip. Het lichaampje van Ruffini
bestaat uit een spoelvormig zenuwuiteinde dat ingekapseld is. Het lichaampje van Ruffini wordt
geprikkeld door stevige druk. De lichaampjes van Ruffini vervullen ook een rol in de thermorecpetie.

2.2

Lichaampje van Pacini

Het lichaampje van Pacini is ook een mechanoreceptor. Het lichaampje van Pacini bevindt zich ook in
de diepe lagen van huid en subcutis (onderhuidse laag), maar ook in verschillende organen, zoals de
uitwendige delen van de geslachtsorganen, delen van de urinewegen (blaas en urinebuis) en de
pancreas. Het lichaampje van Pacini bestaat uit een zenuwuiteinde dat door concentrische ringen
van bindweefsel wordt omringd. Door het indrukken van deze concentrische ringen wordt een
impuls gegenereerd door het vrije zenuwuiteinde. Het lichaampje van Pacini is gevoelig voor
trillingen en adapteert snel (past zich snel aan). Doordat het lichaampje van Pacini snel adapteert
wordt bij dezelfde prikkeling maar kortstondig een impuls gegenereerd.

2.3

Lichaampje van Meissner

Het lichaampje van Meissner is eveneens een mechanoreceptor. Het lichaampje van Meissner
bevindt zich in de dermis (ook wel lederhuid genoemd). Het lichaampje van Meissner is gevoelig voor
lichte tast en adapteert zeer snel, er wordt dus bij eenzelfde prikkeling maar kortstondig een impuls
gegeneerd. De lichaampjes van Meissner komen veel voor in de huid van de vingertoppen, tepels,
voorhuid, schaamlippen en lippen.

2.4

Lichaampje van Merkel

Net als het lichaampje van Ruffini, Pacini en Meissner is ook het Lichaampje van Merkel een
mechanoreceptor. Het lichaampje van Meissner is te vinden in de epidermis (opperhuid) van zowel
de onbehaarde als behaarde huid, rondom de haarzakjes en in de slijmvliezen van de mond en anus.
Het lichaampje van Merkel is een traag adapterende mechanoreceptor. Het lichaampje van Merkel
wordt geprikkeld door fijne aanraking en trillingen met een zeer lage frequentie.

2.5

Vrije zenuwuiteinden

Vrije zenuwuiteinden reageren niet op specifieke prikkels, maar op een scala van prikkels. Ook
kunnen vrije zenuwuiteinden snel, of juist traag adapteren. In de huid komen veel vrije
zenuwuiteinden voor. Deze vrije zenuwuiteinden komen uiteindelijk samen in een zenuw. De vrije
zenuwuiteinden liggen als wortels van de stam van een boom in de huid. Deze vrije zenuwuiteinden
bevinden zich in de epidermis (opperhuid) en rondom de haarzakjes. De vrije zenuwuiteinden in de
huid en rondom de haarzakjes kunnen gevoelig zijn voor aanraking, maar ook voor pijn en
temperatuurschommelingen.

H3

Speciale zintuigen; de pijnreceptoren

Pijnreceptoren worden nociceptoren genoemd. Nociceptoren zijn sensorische neuronen die
gevoelig zijn voor bepaalde prikkels (stimuli) en op basis van deze stimuli impulsen naar de
hersenschors leiden die leiden tot de waarneming van pijn. Deze pijnlijke stimuli kunnen buiten
het lichaam (externe stimuli), maar ook binnen (interne stimuli) voorkomen. De impulsgeleiding
kan snel, maar ook langzaam plaatsvinden. Het resultaat van een snelle, danwel langzame
impulsgeleiding is respectievelijk het snel en langzaam voelen van pijn na de initiele prikkel. Er zijn
grofweg drie verschillende nociceptoren; nociceptoren van de huid, nociceptoren van de
gewrichten en nociceptoren van de interne organen. Deze drie verschillende nociceptoren kennen
weer een verdere onderverdeling in mechanische, chemische, thermische, slapende en polymodale
nociceptoren.

3.1

Snelle en langzame pijn

Nociceptoren kunnen een impuls ontwikkelen na blootstelling aan bepaalde stimuli. Een stimuli moet
groot genoeg zijn om een impuls te ontwikkelen. Nociceptoren hebben afferente zenuwvezels
(axonen) die impulsen naar het centrale zenuwstelsel geleiden. De snelheid van de impulsgeleiding is
afhankelijk van de dikte van de zenuwvezel en of deze zenuwvezel een myelineschede heeft.
Impulsgeleiding van nociceptoren kan via dunne gemyeliniseerde A-vezels en de nog dunnere Cvezels verlopen. De impulsgeleiding van de snelle A-vezels is 6 tot 30 meter per seconde. De
impulsgeleiding van de langzame C-vezels is 0,5 tot 2 meter per seconde. Het resultaat van de
snelheid van impulsgeleiding is dat een snelle impulsgeleiding is het snel waarnemen van een
scherpe goed lokaliseerbare pijn. Een trage impulsgeleiding zorgt ervoor dat pijn langzaam wordt
gevoeld en dat de pijn meer zeurend en niet precies te lokaliseren is.

3.2

Typen nociceptoren

Grofweg kunnen de nociceptoren onderverdeeld worden in nociceptoren van de huid (en cornea en
mucosa), gewrichten en interne organen. Deze drie typen nociceptoren kunnen weer verder
onderverdeeld worden in mechanische, chemische, thermische, slapende en polymodale
nociceptoren. Deze verschillende typen nociceptoren worden hieronden verder beschreven.
3.2.1 Mechanische nociceptoren
Mechanische nociceptoren generern een impuls bij sterke vervorming en/of hoge druk. Sterke rek op
bijvoorbeeld spieren is een stimulus om een impuls te genereren door de mechanische nociceptoren.
3.2.2 Chemische nociceptoren
Chemische nociceptoren genereren een impuls wanneer zij worden blootgesteld aan bepaalde
stoffen. Chemische nociceptoren in de spieren genereren een impuls wanneer zij worden
blootgesteld aan waterstofionen die bij extreme inspanning vrijkomen. Ook capsaicine is een stof die
de nociceptoren kan prikkelen. Capsaicine komt voor in pepers. Zeer hete pepers kunnen bij
blootstelling aan de slijmvliezen van de mond tot een extreem pijngevoel leiden terwijl er geen
weefselschade is.

3.2.3 Thermische nociceptoren
Thermische nociceptoren komen met name in de huid voor. Thermische nociceptoren worden niet
geprikkeld bij temperaturen tussen ongeveer 7 en 43 graden Celsius. Thermische nociceptoren zijn
niet in staat om impulsen te geleiden tussen deze twee grenzen. Thermische nociceptoren maken
het dus niet mogelijk om de temperatuur van een object waar te nemen. Bij temperaturen lager dan
7 graden Celsius en hoger dan 43 graden Celsius genereren de thermische nociceptoren wel een
impuls. Langdurige blootstelling aan temperaturen lager dan 5 graden Celsius en hoger dan 45
graden Celsius kan leiden tot weefselschade. Om extra veiligheid in te bouwen, genereren de
thermische nociceptoren een impuls bij temperaturen lager dan 7 en hoger dan 43 graden Celsius.
3.2.4 Slapende nociceptoren
Sommige nociceptoren reageren op geen enkele stimulus. Deze nociceptoren worden slapende
nociceptoren genoemd.
3.2.5 Polymodale nociceptoren
Polymodale nociceptoren reageren niet specifiek op een stimulus, maar op verschillende pijnlijke
stimuli.

H4

Speciale zintuigen; ruiken

Grofweg zijn er 100 geuren, met onderling vele combinaties van geuren. Deze 100 geuren zijn weer
verder onder te verdelen in zeven basisgeuren. Geuren bestaan uit moleculen die kunnen binden
aan receptoren van het geurepitheel. Deze receptoren zijn onderdelen van sterk gespecialiseerde
sensorische neuronen die afkomstig zijn van het centrale zenuwstelsel. Deze neuronen genereren
een impuls wanneer zij worden blootgesteld aan een bepaalde geur. Deze impuls wordt via de
nervus olfactorius naar de bulbus olfactorius geleid. Vanuit de bulbus olfactorius lopen er afferente
axonen naar de cortex van de grote hersenen, het limbische systeem en de hypothalamus. De
cortex van de grote hersenen zijn verantwoordelijk voor het echte herkennen van geuren. In het
limbische systeem zijn geuren verbonden aan bepaalde emoties en de hypothalamus zorgt voor
onbewust gedrag na blootstelling aan bepaalde geuren.

4.1

Bouw en werking van het reukzintuig

4.1.1 Bouw van het reukepitheel
Het reukzintuig is het oudste zintuig van de mens en sterk gerelateerd aan het geheugen en de
emoties. Het reukzintuig bevindt zich in het epitheel (slijmvlies) van de neus. Het reukepitheel van de
mens heeft een oppervlakte van tien vierkante centimeter (per neusgaat vijf vierkante centimeter).
Honden kunnen een reukepitheel hebben van wel 170 vierkante centimeter. Doordat het
reukepitheel van de hond veel groter is, dan het reukepitheel van de mens, kan de hond veel beter
en scherper ruiken.
In het reukepitheel zitten elf miljoen zeer gespecialiseerde neuronen met receptoren. Tussen de
neuronen van het geurepitheel zitten klieren van Bowman die vocht uitscheiden.
4.1.2 Neuronen van het geurepitheel en geuren
Aan deze receptoren kunnen geuren binden. Deze neuronen zijn zeer gespecialiseerde neuronen die
afkomstig zijn van het centrale zenuwstelsel. In het vocht dat de klieren van Bowman uitscheiden
kunnen geurmoleculen oplossen. De geurmoleculen kunnen pas binden aan een receptor wanneer
de geur is opgelost. Er zijn in totaal ongeveer 100 geuren die met elkaar weer kunnen combineren tot
andere geuren. De geuren kunnen onderverdeelde worden in zeven basisgeuren. De zeven
basisgeuren zijn:
1. Kamfer
2. Munt
3. Muskus
4. Bloem
5. Ether
6. Scherp
7. Walgelijk
Elke geur bestaat uit een unieke samenstelling van moleculen. Deze moleculen passen in de receptor
van de sensorische neuronen als een sleutel in een slot. Vervolgens kan het binden van het
geurmolecuul aan de receptor leiden tot een impuls (actiepotentiaal) van het sensorische neuron.

Show preview as text ▼
Comments (0)

Be the first to comment on this document.

€ 2,89

Buy this documentAdd document to cart
  • check Money back guarantee
  • check Documents can be downloaded immediately
Specifications
Seller
Zowerkthetlichaam
Zowerkthetlichaam

Number of documents: 17

Recommended documents
Log in via Facebook
Log in via e-mail
New password
Subscribe via Facebook
Subscribe via e-mail
Aanmelden via Facebook
Shopping cart

Deal: get 10% off when you purchase 3 or more documents!

Deal: get 10% off when you purchase 3 or more documents!

[Inviter] gives you € 2.50 to purchase summaries

At Knoowy you buy and sell the best studies documents directly from students.
Upload at least one item, please help other students and get € 2.50 credit.

Register now and claim your credit